Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्

क्षत्रधर्मो5त्र कौन्तेय तव धर्मोउत्र रक्षणम्‌ | स्वधर्म प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रिय:,कुन्तीनन्दन! सबकी रक्षा करना क्षत्रियका धर्म है, अतः तुम्हारा धर्म भी यही है। अपने धर्मका पालन करो। विनयशील बने रहो और इन्द्रियोंको वशमें रखो

kṣatradharmo ’tra kaunteya tava dharmo ’tra rakṣaṇam | svadharmaṃ pratipadyasva vinīto niyatendriyaḥ ||

Wahai putra Kuntī, di sini dharma seorang kṣatriya adalah perlindungan; maka dalam perkara ini pun dharmamu adalah menjaga dan melindungi. Tegakkanlah svadharma-mu. Tetaplah rendah hati dan berdisiplin, mengekang indria-indriamu.

क्षत्रधर्मःthe duty of a kshatriya
क्षत्रधर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म (क्षत्र + धर्म)
FormMasculine, Nominative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
तवof you / your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
धर्मःduty
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उक्तःis said / has been stated
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
रक्षणम्protection
रक्षणम्:
Karta
TypeNoun
Rootरक्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वधर्मम्one's own duty
स्वधर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वधर्म (स्व + धर्म)
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिपद्यस्वundertake / follow
प्रतिपद्यस्व:
TypeVerb
Rootप्रति + पद्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
विनीतःdisciplined / humble
विनीतः:
TypeAdjective
Rootवि + नी
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle, adjectival)
नियत-इन्द्रियःone whose senses are restrained
नियत-इन्द्रियः:
TypeAdjective
Rootनियत + इन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kaunteya (son of Kuntī)

Educational Q&A

The verse teaches that a kṣatriya’s primary obligation is rakṣaṇa—protecting others—and that one should adhere to one’s svadharma with humility and restraint of the senses, so that power is guided by discipline rather than impulse.

Vaiśampāyana, narrating the epic, addresses a son of Kuntī and urges him to act according to kṣatriya duty: to protect and uphold order, while maintaining vinaya (humility) and indriya-nigraha (sense-control) in the given situation.