Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

च्यवन-यज्ञे अश्विनोः सोमग्रहण-विवादः

Cyavana’s Sacrifice and the Aśvins’ Soma Dispute

उस समय देववैद्योंके लिये उत्तम सोमरस ग्रहण करते देख इन्द्रने च्यवन मुनिसे इस प्रकार कहा-- ।। आशभ्यामर्थाय सोम॑ त्वं ग्रहीष्यसि यदि स्वयम्‌ । वज्ं ते प्रहरिष्पामि घोररूपमनुत्तमम्‌,ब्रह्म! यदि तुम इन दोनोंके लिये स्वयं सोमरस ग्रहण करोगे तो मैं तुमपर अपना परम उत्तम भयंकर वज्र छोड़ दूँगा

tadā devavaidyeṣu śreṣṭhaṃ somarasaṃ gṛhṇatsu dṛṣṭvā indraś cyavanaṃ munim idaṃ vacanam abravīt— | aśvibhyām arthāya somaṃ tvaṃ grahīṣyasi yadi svayam | vajraṃ te prahariṣyāmi ghorarūpam anuttamam, brahman ||

Indra berkata: “Wahai Brahmana! Jika engkau sendiri mengambil Soma demi kedua Aśvin itu, akan kulemparkan kepadamu vajra-ku yang tiada banding, mengerikan wujudnya.”

आशभ्याम्for the two Aśvins
आशभ्याम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootआश (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Dual
अर्थायfor the sake (of)
अर्थाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
सोमम्Soma (juice)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNominative, Singular
गृहीष्यसिyou will take/accept
गृहीष्यसि:
Karta
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
स्वयम्yourself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
वज्रम्thunderbolt
वज्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तेto/against you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDative, Singular
प्रहरिष्यामिI will hurl/strike
प्रहरिष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हृ (धातु)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
घोररूपम्of terrible form
घोररूपम्:
TypeAdjective
Rootघोररूप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुत्तमम्unsurpassed, supreme
अनुत्तमम्:
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्रह्मन्O Brahmin (sage)
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Vocative, Singular

लोगश उवाच

I
Indra
C
Cyavana (muni)
A
Aśvins (devavaidya)
S
Soma (Soma-juice)
V
Vajra (thunderbolt)

Educational Q&A

The verse highlights a dharmic tension: entrenched authority (Indra guarding privilege over Soma) versus equitable recognition (Cyavana acting for the Aśvins). It suggests that ritual entitlement and honor should align with justice, not mere power.

During a Soma-related ritual context, Cyavana is about to take Soma on behalf of the Aśvins (divine physicians). Indra, objecting to their participation, threatens Cyavana with his thunderbolt to prevent the act.