Shloka 14

तेषूपवासान्‌ विबुधानुपोष्य दत्त्वा च रत्नानि महान्ति राजा । तीर्थेषु सर्वेषु परिप्लुताड़: पुन: स शूर्पारकमाजगाम,उन तीर्थोंके निकट निवास करनेवाले दिद्वान्‌ ब्राह्मणोंको वस्त्राभूषणोंसे आच्छादित एवं विभूषित करके उन्हें बहुमूल्य रत्नोंकी भेंट दे वहाँके सभी तीर्थोमें सनान करके महाराज युधिष्ठिर पुनः शूर्परिक-क्षेत्रमें लौट आये

teṣūpavāsān vibudhān upoṣya dattvā ca ratnāni mahānti rājā | tīrtheṣu sarveṣu pariplutāḍyaḥ punaḥ sa śūrpārakam ājagāma ||

Waiśampāyana berkata: Setelah menghormati para Brahmana terpelajar yang tinggal dekat tempat-tempat suci itu—menopang mereka saat berpuasa, memuliakan mereka dengan pakaian dan perhiasan, serta menghadiahkan permata berharga—sang raja mandi di semua tīrtha. Sesudah itu ia kembali lagi ke wilayah Śūrpāraka.

तेषुin/among those (tirthas)
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formall, Locative, Plural
उपवासान्fasts, observances (of fasting)
उपवासान्:
Karma
TypeNoun
Rootउपवास
FormMasculine, Accusative, Plural
विबुधान्wise ones (learned brahmins)
विबुधान्:
Karma
TypeNoun
Rootविबुध
FormMasculine, Accusative, Plural
उपोष्यhaving fasted / having observed fasting
उपोष्य:
Karma
TypeVerb
Rootउपवस् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), non-finite
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Karma
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), non-finite
and
:
TypeIndeclinable
Root
रत्नानिgems, jewels
रत्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Accusative, Plural
महान्तिgreat, valuable
महान्ति:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Plural
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तीर्थेषुin the sacred fords/holy places
तीर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Locative, Plural
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Locative, Plural
परिप्लुतःhaving bathed / having immersed (himself)
परिप्लुतः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि + प्लु (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शूर्पारकम्to Shurparaka (place-name)
शूर्पारकम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootशूर्पारक
FormNeuter, Accusative, Singular
आजगामcame, returned
आजगाम:
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलिट् (perfect), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
B
Brāhmaṇas (learned Brahmins)
T
tīrthas (pilgrimage sites)
R
ratnāni (gems)
Ś
Śūrpāraka

Educational Q&A

The verse highlights dharmic kingship: a ruler gains moral and spiritual prosperity by honoring learned Brahmins, supporting religious observances, giving generous gifts, and undertaking tīrtha-bathing with reverence—linking personal purification with social responsibility (dāna and service).

After visiting sacred sites, the king supports the local learned Brahmins—providing clothing/ornaments and valuable gems—bathes at all the tīrthas, and then returns to the region of Śūrpāraka, having completed the pilgrimage rites.