Adhyāya 112: Ṛṣyaśṛṅga’s Description of an Exemplary Brahmacārī
Ascetic Presence and Vow-Practice
सुसंयताश्चापि जटा विषक्ता दैधीकृता नातिसमा ललाटे । कर्णो च चित्रैरिव चक्रवाकै: समावृतौ तस्य सुरूपवद्धि:,उसकी जटा सटी हुई और अच्छी प्रकार बँधी हुई थी, जो ललाटप्रदेशमें दो भागोंमें विभक्त थी; किंतु बराबर नहीं थी। उसके कुण्डलमण्डित कान सुन्दर एवं विचित्र चक्रवाकोंसे घिरे हुए-से जान पड़ते थे
susaṁyatāś cāpi jaṭā viṣaktā daidhīkṛtā nātisamā lalāṭe | karṇau ca citrair iva cakravākaiḥ samāvṛtau tasya surūpavaddhiḥ ||
Rambut gimbalnya tertata rapi, terkendali, dan terikat kuat; di dahi terbelah dua namun tidak sama rata. Telinganya yang berhias anting tampak seolah dilingkari burung cakravāka yang menawan—demikian elok wujudnya.
ऋष्यशुड्र उवाच
The verse links outward orderliness with inner discipline: the carefully restrained jaṭā and composed appearance suggest saṁyama (self-control), a valued dharmic quality in ascetic and ethical life.
Ṛśyaśṛṅga is describing an individual’s physical features in detail—especially the bound matted hair and ornamented ears—using a poetic simile (ears appearing encircled by cakravāka birds) to convey striking beauty and composed presence.