Shloka 9

ऋष्यशुड्र उवाच ऋद्धया भवाउ्ज्योतिरिव प्रकाशते मन्ये चाहं त्वामभिवादनीयम्‌ । पाद्यं वै ते सम्प्रदास्यामि कामाद्‌ यथाधर्म फलमूलानि चैव,ऋष्यशृंग बोले--ब्रह्मम! आप अपनी समृद्धिसे ज्योतिकी भाँति प्रकाशित हो रहे हैं। मैं आपको अपने लिये वन्दनीय मानता हूँ और स्वेच्छासे धर्मके अनुसार आपके लिये पाद्य- अर्घ्य एवं फल-मूल अर्पण करता हूँ

ṛṣyaśṛṅga uvāca | ṛddhyā bhavān jyotir iva prakāśate manye cāhaṃ tvām abhivādanīyam | pādyaṃ vai te sampradāsyāmi kāmād yathā-dharma phala-mūlāni caiva ||

Ṛṣyaśṛṅga berkata, “Dengan kemakmuranmu engkau bersinar laksana cahaya. Aku memandangmu sebagai sosok yang patut dihormati. Maka, dengan kehendakku sendiri, menurut dharma, akan kupersembahkan air untuk membasuh kaki serta buah dan umbi-umbian.”

ऋष्यशृङ्गःRishyaśṛṅga
ऋष्यशृङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootऋष्यशृङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
ऋद्ध्याby prosperity/wealth
ऋद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootऋद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karta
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रकाशतेshines/is resplendent
प्रकाशते:
TypeVerb
Rootकाश्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
मन्येI think
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद्
FormAccusative, Singular
अभिवादनीयम्worthy of salutation
अभिवादनीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभिवादनीय
FormNeuter, Accusative, Singular
पाद्यम्water for washing the feet (pādya)
पाद्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाद्य
FormNeuter, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormDative, Singular
सम्प्रदास्यामिI shall offer/give
सम्प्रदास्यामि:
TypeVerb
Rootप्रदा
FormSimple Future, First, Singular, सम्,प्र
कामात्of my own will/from desire
कामात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Ablative, Singular
यथाaccording as/as is proper
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
धर्मम्dharma/right rule
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
फलमूलानिfruits and roots
फलमूलानि:
Karma
TypeNoun
Rootफलमूल
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवalso/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव

ऋष्यशुड्र उवाच

R
Rishyaśṛṅga
A
an honored visitor (bhavān)
P
pādyam (water for washing feet)
P
phala (fruits)
M
mūlāni (roots)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic hospitality: honoring a worthy guest with reverence and offering simple, appropriate gifts (pādyam and forest produce) given freely and without compulsion.

Rishyaśṛṅga addresses a respected visitor, praises his radiance born of prosperity, and announces that he will welcome him according to proper custom by offering foot-washing water and suitable food—fruits and roots.