Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

गङ्गाधारणम् (Gaṅgādhāraṇa) — Śiva Bears the Descent of Gaṅgā

एवमुक्त: प्रत्युवाच राजा हैमवर्ती तदा । (नदीं भगीरथो राजन्‌ प्रणिपत्य कृताञ्जलि: ।) पितामहा मे वरदे कपिलेन महानदि

evam uktaḥ pratyuvāca rājā haimavartī tadā (nadīṃ bhagīratho rājan praṇipatya kṛtāñjaliḥ) pitāmahā me varade kapilena mahānadi

Demikian disapa, raja dari wilayah Himalaya menjawab saat itu: “Wahai Raja, Bhagiratha—setelah bersujud hormat kepada sungai dengan kedua tangan terkatup—berkata, ‘Wahai leluhurku, pemberi anugerah! Wahai resi agung Kapila, wahai sungai besar…’”

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeAdjective
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
हैमवर्तीdwelling in/connected with Himavat (Himalayan)
हैमवर्ती:
TypeAdjective
Rootहैमवर्तिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
नदीम्the river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
भगीरथःBhagiratha
भगीरथः:
Karta
TypeNoun
Rootभगीरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रणिपत्यhaving bowed down
प्रणिपत्य:
TypeIndeclinable
Rootनिपत्
FormAbsolutive (Gerund), प्र
कृताञ्जलिःwith hands joined (in reverence)
कृताञ्जलिः:
TypeAdjective
Rootकृताञ्जलि
FormMasculine, Nominative, Singular
पितामहाःgrandfathers / forefathers
पितामहाः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Nominative, Plural
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular, 1st
वरदेO boon-giver
वरदे:
TypeNoun
Rootवरद
FormMasculine, Vocative, Singular
कपिलेनby Kapila
कपिलेन:
Karana
TypeNoun
Rootकपिल
FormMasculine, Instrumental, Singular
महानदिO great river
महानदि:
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Vocative, Singular

लोगश उवाच

B
Bhagīratha
K
Kapila
H
Himavat (Himalayas)
A
a great river (mahā-nadī)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic conduct in petitioning: humility (praṇipāta), reverence (kṛtāñjali), and respectful address to elders/ancestral figures and sacred powers. Ethical persuasion is shown as grounded in devotion and proper speech rather than force.

A Himalayan-region king begins recounting or quoting Bhagiratha’s reverent approach: Bhagiratha bows to a great river with folded hands and addresses it (and/or an ancestral figure) as a boon-giver, invoking the name of Kapila in the context of his request.