Bhūta-guṇa-saṃkhyāna
Enumeration of the Properties of the Elements and Cognitive Faculties
इन्द्रियाणां पृथग्भावाद् बुद्धिर्विक्रियते हृतः । शृण्वती भवति श्रोत्रं स्मृशती स्पर्श उच्यते,इन्द्रियाँ पृथक्-पृथक् हैं, इसलिये उनकी क्रियाएँ भी पृथक्-पृथक् हैं। अतः उन्हींके लिये बुद्धि नाना प्रकारके रूप धारण करती है। वही जब सुनती है तो श्रोत्र कहलाती है और स्पर्श करते समय स्पर्शेन्द्रिय (त्वचा) के नामसे पुकारी जाती है
indriyāṇāṃ pṛthagbhāvād buddhir vikriyate hṛtaḥ | śṛṇvatī bhavati śrotraṃ smṛśatī sparśa ucyate ||
Vyāsa bersabda: Karena indria-indria berdiri sebagai daya yang terpisah, maka gerak kerjanya pun berbeda-beda. Maka buddhi—yang tertarik keluar oleh indria—mengambil banyak corak. Ketika berfungsi sebagai mendengar, ia disebut telinga; ketika berfungsi sebagai menyentuh, ia disebut indria peraba (kulit).
व्यास उवाच