भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
मसहाभारत&«>«» काश्यप ब्राह्मणके प्रति गीदड़के रूपमें इन्द्रका उपदेश इन्द्रको पहचाननेपर काश्यपद्वारा उनकी पूजा मनुष्ययोनिमिच्छन्ति सर्वभूतानि सर्वशः । मनुष्यत्वे च विप्रत्व॑ं सर्व एवाभिनन्दति
manuṣya-yonim icchanti sarva-bhūtāni sarvaśaḥ | manuṣyatve ca vipratvaṁ sarva evābhinandati ||
Bhishma berkata: “Wahai resi, semua makhluk dengan segala cara mendambakan kelahiran sebagai manusia. Dan di antara kelahiran manusia pun, keadaan sebagai brahmana dipuji oleh semua.”
भीष्म उवाच
The verse elevates human birth as a universally desired condition because it enables conscious moral choice and spiritual striving; within that, brahminhood is praised as an ideal associated with learning, self-restraint, and dharmic responsibility.
In Bhishma’s discourse to the listener addressed as “muni,” he frames a teaching about the hierarchy of births: all beings aspire to be born human, and among humans the brahmin ideal is widely esteemed—setting up a broader reflection on dharma and right conduct.