Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

दुःखं नूनं कृतान्तस्य गतिं ज्ञातुं कथंचन । लोकानां च भवान्‌ यत्र शेषे पांसुषु रूषित:,“निश्चय ही काल और लोकोंकी गतिको जानना किसी प्रकार भी कठिन ही है, जिसके अधीन होकर आप धूलमें सने हुए पड़े हैं

duḥkhaṃ nūnaṃ kṛtāntasya gatiṃ jñātuṃ kathaṃcana | lokānāṃ ca bhavān yatra śeṣe pāṃsuṣu rūṣitaḥ ||

Sañjaya berkata: “Sungguh menyedihkan—dan memang amat sukar dengan cara apa pun—memahami gerak Kematian (Waktu) dan takdir makhluk-makhluk. Di bawah kuasa itulah engkau kini terbaring di ujung ajal, murka, tubuhmu tersaput debu.”

दुःखम्sorrow, misery
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
कृतान्तस्यof Death (Yama), of the end-maker
कृतान्तस्य:
TypeNoun
Rootकृतान्त
FormMasculine, Genitive, Singular
गतिम्course, movement, destiny
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्ञातुम्to know
ज्ञातुम्:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormTumun (infinitive), Parasmaipada/Atmanepada-neutral (infinitive)
कथंचनin any way, somehow
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
लोकानाम्of worlds/people
लोकानाम्:
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
शेषेyou lie/remain
शेषे:
TypeVerb
Rootशेष
FormLat (present), Parasmaipada, Second, Singular
पांसुषुin the dust
पांसुषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपांसु
FormMasculine, Locative, Plural
रूषितःangered, enraged
रूषितः:
TypeAdjective
Rootरूषित
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta)

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
कृतान्त (Kṛtānta—Death/Time)