Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः

Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana

“तुमने द्वैतववनमें जो यह सत्य वचन कहा था कि “मैं एकमात्र रथके द्वारा युद्ध करके कर्णको मार डालूँगा' उस प्रतिज्ञाको तोड़कर कर्णसे भयभीत हो भीमसेनको छोड़कर आज तुम रणभूमिसे लौट कैसे आये? ।। इदं यदि द्वैतवने5प्यचक्ष: कर्ण योद्धुं न प्रशक्ष्ये नूपेति वयं ततः: प्राप्तकालं च सर्वे कृत्यान्युपैष्याम तथैव पार्थ,'पार्थ! यदि तुमने द्वैतवनमें यह कह दिया होता कि “राजन! मैं कर्णके साथ युद्ध नहीं कर सकूँगा” तो हम सब लोग समयोचित कर्तव्यका निश्चय करके उसीके अनुसार कार्य करते

sañjaya uvāca | tvayā dvaitavane yad idaṁ satyavacanaṁ proktaṁ—“aham ekamātrena rathena yuddhvā karṇaṁ mārayiṣyāmi” iti—tāṁ pratijñāṁ bhittvā karṇāt bhayabhītaḥ bhīmasenaṁ vihāya adya tvaṁ raṇabhūmeḥ kathaṁ nivṛttaḥ? | idaṁ yadi dvaitavane ’py acakṣaḥ—“karṇaṁ yoddhuṁ na praśakṣye” iti—vayaṁ tataḥ prāptakālaṁ ca sarve kṛtyāny upaiṣyāma tathāiva pārtha |

Sanjaya berkata: “Di Dvaitavana engkau pernah mengucap sumpah yang benar: ‘Dengan hanya satu kereta, aku akan bertempur dan membunuh Karna.’ Namun setelah mematahkan ikrar itu, dan seakan gentar kepada Karna, bagaimana engkau hari ini kembali dari medan perang dengan meninggalkan Bhimasena? Wahai Partha, seandainya di Dvaitavana engkau telah berkata, ‘Raja, aku tak sanggup bertempur melawan Karna,’ niscaya kami semua akan menimbang kewajiban yang tepat pada waktunya dan bertindak sebagaimana mestinya.”

इदम्this (statement/thing)
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
द्वैतवनेin the Dvaitavana (forest)
द्वैतवने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्वैतवन
FormNeuter, Locative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अचक्षःunable (lit. not seeing/without ability)
अचक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootअचक्षस्
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
TypeVerb
Rootयुध्
FormTumun (infinitive)
not
:
TypeIndeclinable
Root
प्रशक्ष्येI will be able
प्रशक्ष्ये:
TypeVerb
Rootशक्
FormLrt (simple future), Parasmaipada, 1, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
उपेतिapproaches/comes near
उपेति:
TypeVerb
Rootउप-इ
FormLat (present), Parasmaipada, 3, Singular
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormCommon, Nominative, Plural
ततःthen/from that (time/place)
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्राप्तकालम्timely/appropriate (as to time)
प्राप्तकालम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राप्तकाल
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
कृत्यानिduties/what is to be done
कृत्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootकृत्य
FormNeuter, Accusative, Plural
उपैष्यामwe shall undertake/approach
उपैष्याम:
TypeVerb
Rootउप-इ
FormLrt (simple future), Parasmaipada, 1, Plural
तथाthus/in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
Arjuna (Partha)
K
Karna
B
Bhimasena
D
Dvaitavana (forest)
C
chariot (ratha)
B
battlefield (raṇabhūmi)