Droṇa’s sweeping assault and the Abhimanyu–Jayadratha close-quarters episode (द्रोणस्य भीषणव्यचरितम् / सौभद्र-जयद्रथ-संनिपातः)
अर्जुन उवाच यथा मे न वध: कार्य आचार्यस्य कदाचन,आप्तैराशु परिज्ञातं भारद्वाजचिकीर्षितम् । संजय कहते हैं--राजन्! जब द्रोणाचार्यने कुछ अन्तर रखकर राजा युधिष्ठछिरको कैद करनेकी प्रतिज्ञा कर ली, तब आपके सैनिकोंने युधिष्ठिरके पकड़े जानेका उद्योग सुनकर जोर-जोरसे सिंहनाद करना और भुजाओंपर ताल ठोंकना आरम्भ किया। भरतनन्दन! उस समय धर्मराज युधिष्छिरने शीघ्र ही अपने विश्वसनीय गुप्तचरोंद्वारा यथायोग्य सारी बातें पूर्णरूपसे जान लीं कि द्रोणाचार्य क्या करना चाहते हैं
sañjaya uvāca—rājan, yadā droṇācāryaḥ kiñcid antaraṃ kṛtvā rājānaṃ yudhiṣṭhiraṃ bandhanāya pratijajñe, tadā tava sainyāni yudhiṣṭhirasya grahaṇodyogaṃ śrutvā uccair uccaiḥ siṃhanādaṃ cakruḥ bhujān ca tāḍayām āsuḥ. bharatanandana, tasmin kāle dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ śīghram eva svaviśvāsya-gūptacaraiḥ yathāyogaṃ sarvāḥ kathāḥ samyag avagacchat—kiṃ droṇācāryaḥ cikīrṣati iti.
Sanjaya berkata: Wahai Raja, ketika Drona—dengan perhitungan yang cermat dan menjaga jarak tertentu—bersumpah akan menangkap Raja Yudhisthira, pasukanmu, mendengar upaya penangkapan itu, mengaum seperti singa dan menepuk-nepuk lengan mereka dalam kegirangan. Wahai keturunan Bharata, pada saat itu Dharmaraja Yudhisthira segera mengetahui dengan tepat, melalui para agen rahasia yang ia percayai, seluruh rincian tentang apa yang hendak dilakukan putra Bharadwaja, Drona.
संजय उवाच
The verse highlights how a commander’s vow and strategy (pratijñā, antaraṃ kṛtvā) shapes the ethical and political stakes of war, while also emphasizing the necessity of timely intelligence (gūptacara) for a righteous ruler to respond without panic or impropriety.
Drona vows to capture Yudhishthira; the Kaurava troops celebrate loudly, expecting advantage. Yudhishthira, however, promptly learns Drona’s intended plan through trusted spies, indicating preparedness and the role of intelligence amid battlefield maneuvering.