Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
पाणिग्रहीता चान्य: स्यात् कस्य भार्या पितामह | तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान्
yudhiṣṭhira uvāca |
pāṇigrahītā cānyaḥ syāt kasya bhāryā pitāmaha |
tattvaṃ jijñāsamānānāṃ cakṣur bhavatu no bhavān ||
Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai Kakek Agung, bila ada pula orang lain yang telah melakukan pāṇigrahaṇa, maka menurut dharma gadis itu istri siapa? Bagi kami yang ingin mengetahui hakikatnya, jadilah mata kami.”
युधिछिर उवाच
The verse frames a dharma-inquiry: when multiple competing claims arise—payment, promise, coercion, bribing relatives, and the completed hand-taking rite—one must determine legitimacy not by power or wealth but by the true legal-ethical principle (tattva) as explained by an authoritative elder.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to adjudicate a complex marriage dispute involving several suitors with different kinds of claims, requesting clear guidance on whose wife the girl is considered according to dharma.