Shloka 14
Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)
Devanagari script
एकत: श्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् । सहसतरं वातवेगानां भिक्षे त्वां देवसत्तम,“देवशिरोमणे! मैं आपसे चन्द्रमाके समान कान्तिमान् तथा वायुके समान वेगवान् एक हजार ऐसे घोड़ोंकी भिक्षा माँगता हूँ जिनका एक ओरका कान श्याम रंगका हो”
Transliteration
ekataḥ śyāmakarṇānāṃ hayānāṃ candravarcasām | sahasrataraṃ vātavegānāṃ bhikṣe tvāṃ devasattama ||
Translation
“Wahai yang terbaik di antara para dewa, aku memohon kepadamu seribu ekor kuda—bercahaya seperti bulan dan secepat angin—masing-masing bertanda satu telinga berwarna gelap (śyāma).”
Word by Word
एकतःon one side
एकतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएकतस्
FormAvyaya (direction/side)
श्यामकर्णानाम्of (those) having dark ears
श्यामकर्णानाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootश्यामकर्ण
FormMasculine, Genitive, Plural
हयानाम्of horses
हयानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Genitive, Plural
चन्द्रवर्चसाम्of moon-bright (lustrous) ones
चन्द्रवर्चसाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootचन्द्रवर्चस्
FormMasculine, Genitive, Plural
सहस्रतरम्a thousand (in number)
सहस्रतरम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Accusative, Singular (used as numeral/measure)
वातवेगानाम्of wind-swift ones
वातवेगानाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootवातवेग
FormMasculine, Genitive, Plural
भिक्षेI beg / I ask (as alms)
भिक्षे:
Karta
TypeVerb
Rootभिक्ष्
FormPresent, 1st person, Singular (Parasmaipada)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Accusative, Singular
देवसत्तमO best of gods
देवसत्तम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootदेवसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaD
devasattama (best of the gods)H
horses (haya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes