Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Aṣṭāvakra–Strī-saṃvāda: Dhṛti, hospitality, and a dispute on autonomy

नियोगादद्य यास्यामि वृद्धिमानृद्धिमान्‌ भव । अथ निष्क्रम्य भगवान्‌ प्रययावुत्तरामुख:,“धनाधिप! मैं बहुत प्रसन्न हूँ। आपकी सारी बातें आपके अनुरूप ही हैं। भगवन्‌! अब मैं आपकी कृपासे उन महात्मा महर्षि वदान्यकी आज्ञाके अनुसार आगे जाऊँगा। आप अभ्युदयशील एवं समृद्धिशाली हों।! इतना कहकर भगवान्‌ अष्टावक्र उत्तर दिशाकी ओर मुँह करके चल दिये

niyogād adya yāsyāmi vṛddhimān ṛddhimān bhava | atha niṣkramya bhagavān prayayāv uttara-mukhaḥ ||

Bhishma berkata: “Sesuai perintah, hari ini juga aku akan berangkat. Semoga engkau senantiasa maju dan makmur.” Setelah berkata demikian, sang mulia keluar dan melanjutkan perjalanan menghadap ke utara.

नियोगात्from/owing to the command (injunction)
नियोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनियोग
FormMasculine, Ablative, Singular
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
यास्यामिI shall go
यास्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootया
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular
वृद्धिमान्prosperous/possessing growth
वृद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवृद्धिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋद्धिमान्wealthy/possessing prosperity
ऋद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootऋद्धिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवbe (you should be)
भव:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular
अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
निष्क्रम्यhaving gone out/after departing
निष्क्रम्य:
TypeVerb
Rootनिष्+क्रम्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Active
भगवान्the venerable one (the blessed sage)
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रययौwent forth/departed
प्रययौ:
Karta
TypeVerb
Rootप्र+या
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
उत्तरामुखःfacing north
उत्तरामुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तर-मुख
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
Ashtavakra
D
Dhanadhipa (lord of wealth/king addressed)