Aṣṭāvakra–Strī-saṃvāda: Dhṛti, hospitality, and a dispute on autonomy
मेरे मनमें यह महान् संदेह पैदा हो गया है। मैं तो ऐसा समझता हूँ कि यह सहधर्मका कथन विरुद्ध है। यहाँ जो सहधर्म है, वह मृत्युके पश्चात् कहाँ रहता है? ।। स्वर्गो मृतानां भवति सहधर्म: पितामह । पूर्वमेकस्तु म्रियते क्व चैकस्तिष्ठते वद,पितामह! जबकि मरे हुए मनुष्योंका स्वर्गवास हो जाता है एवं पति और पत्नीमेंसे एककी पहले मृत्यु हो जाती है, तब एक व्यक्तिमें सहधर्म कहाँ रहता है? यह बताइये
yudhiṣṭhira uvāca | mama manasi mahān saṁśayo jātaḥ | ahaṁ hi manye sahadharmasya vacanaṁ viruddham | iha yaḥ sahadharmaḥ sa mṛtyoḥ paścāt kva tiṣṭhati? svargo mṛtānāṁ bhavati sahadharmaḥ pitāmaha | pūrvam ekaḥ tu mriyate kva ca ekaḥ tiṣṭhati vada, pitāmaha | yadā mṛtānāṁ manuṣyāṇāṁ svargavāso bhavati evaṁ pati-patnyoḥ ekasya pūrvaṁ mṛtyur bhavati tadā ekasmin sahadharmaḥ kva tiṣṭhati? etad vada |
Yudhiṣṭhira berkata: “Keraguan besar muncul dalam benakku; ajaran tentang ‘sahadharma’ ini tampak tidak selaras. Jika sahadharma mengikat suami dan istri, setelah kematian ia tinggal di mana? Wahai Pitāmaha, orang yang wafat dikatakan mencapai surga; namun bila salah satu pasangan meninggal lebih dahulu, pada siapa ‘dharma bersama’ itu bersemayam? Katakanlah kepadaku.”
युधिछिर उवाच