Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

पज्चयज्ञविशुद्धात्मा सत्यवागनसूयक: । दाता ब्राह्मणसत्कर्ता सुसंसृष्टनिवेशन:

pañcayajñaviśuddhātmā satyavāg anasūyakaḥ | dātā brāhmaṇasatkartā susaṁsṛṣṭaniveśanaḥ ||

Mahādeva bersabda: “Ia yang batinnya disucikan oleh pañca-yajña; yang berkata benar dan bebas dari mencari-cari cela; yang dermawan, memuliakan para brāhmaṇa, serta memiliki rumah tangga yang tertata dan rukun—orang demikian mewujudkan laku etis yang dipuji dalam dharma.”

पञ्चयज्ञविशुद्धात्माone whose self is purified by the five sacrifices
पञ्चयज्ञविशुद्धात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्चयज्ञविशुद्धात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यवाक्truth-speaking
सत्यवाक्:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवाच्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनसूयकःfree from envy/censure
अनसूयकः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयक
FormMasculine, Nominative, Singular
दाताgiver, donor
दाता:
Karta
TypeNoun
Rootदातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणसत्कर्ताone who honors Brahmins
ब्राह्मणसत्कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मणसत्कर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
सुसंसृष्टनिवेशनःhaving a well-ordered/pleasant dwelling (well-settled household)
सुसंसृष्टनिवेशनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसंसृष्टनिवेशन
FormMasculine, Nominative, Singular

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrī Maheśvara (Mahādeva/Śiva)
B
Brāhmaṇas

Educational Q&A

The verse outlines marks of a dhārmic householder: purification through the pañcayajñas, truthful speech, freedom from fault-finding, generosity, honoring Brahmins, and maintaining an orderly, harmonious household.

Śrī Maheśvara is describing virtues and conduct that characterize a righteous person, presenting a concise ethical profile within Anuśāsana Parva’s broader instruction on dharma.