Shloka 30

भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः

Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt

Devanagari script

प्रविवेश महासेनां मकर: सागर यथा । स्वयमभ्यद्रवद्‌ भीमो नागानीकं॑ गदाधर:

Transliteration

praviveśa mahāsenāṁ makaraḥ sāgaraṁ yathā | svayam abhyadravad bhīmo nāgānīkaṁ gadādharaḥ ||

Translation

Bhīma, pemegang gada, menerobos ke dalam bala tentara besar bagaikan makara memasuki lautan; lalu atas kehendaknya sendiri ia melesat menyerang langsung korps gajah.

Word by Word

• प्रविवेश: entered
• Type: Verb
• Root: प्र-वि-विश्
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपदम्, प्रथम, एकवचनम्

• महासेनाम्: the great army
• महासेनाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महासेना
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्

• मकरः: a crocodile/sea-monster
• मकरः: Karta
• Type: Noun
• Root: मकर
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• सागरम्: the ocean
• सागरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सागर
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्

• यथा: as/just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• स्वयम्: himself
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम्

• अभ्यद्रवत्: rushed upon/charged
• Type: Verb
• Root: अभि-द्रु
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपदम्, प्रथम, एकवचनम्

• भीमः: Bhima
• भीमः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• नागानीकम्: the elephant-corps (elephant division)
• नागानीकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नागानीक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्

• गदाधरः: mace-bearer
• गदाधरः: Karta
• Type: Noun
• Root: गदाधर
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhīma (Bhīmasena)
• gadā (mace)
• mahāsenā (great army)
• nāgānīka (elephant-corps)
• makara
• sāgara (ocean/sea)