Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 21

Karma-yoga Discipline for the Twice-born: Upanayana, Upavīta Conduct, Guru-veneration, and Alms-regimen

न कुर्याद् यो ऽभिवादस्य द्विजः प्रत्यभिवादनम् / नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस्तथैव सः

na kuryād yo 'bhivādasya dvijaḥ pratyabhivādanam / nābhivādyaḥ sa viduṣā yathā śūdrastathaiva saḥ

Seorang dvija yang, meski telah diberi salam hormat, tidak membalas abhivādana, tidak patut disalami oleh orang bijak. Dalam hal ini ia dipandang sama seperti seorang śūdra.

nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
kuryātshould do
kuryāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun (यद्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
abhivādasyaof salutation
abhivādasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootabhivāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
dvijaḥa twice-born (Brahmin etc.)
dvijaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
praty-abhivādanamreturn-salutation
praty-abhivādanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprati (उपसर्ग) + abhivādana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
abhivādyaḥworthy to be saluted
abhivādyaḥ:
Pratishedha (प्रतिषेध/qualification)
TypeAdjective
Rootabhivādya (कृदन्त: कृत्य)
FormGerundive/fit-to-be-saluted (कृत्य), from √vad (वद्) with abhi-; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
viduṣāby a learned person
viduṣā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvidvas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
yathāas
yathā:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormComparative indeclinable (उपमान-बोधक अव्यय)
śūdraḥa Śūdra
śūdraḥ:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootśūdra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
tathāso / likewise
tathā:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormCorrelative adverb (तथा-अव्यय)
evaindeed
eva:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)

Traditional framing: Sūta narrating to the sages at Naimiṣāraṇya (dharma-instruction section of the Kurma Purana)

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: shanta

FAQs

Indirectly: it teaches self-mastery and humility as dharmic disciplines; such restraint and respect are treated as outward supports for inner purification that makes Atman-knowledge fit to arise.

No specific technique is taught here; the verse emphasizes yama-like ethical conduct (respect, reciprocity, discipline of ego), which functions as a foundational aid to higher Yoga and devotion described elsewhere in the Kurma Purana.

It does not mention Shiva–Vishnu explicitly; its takeaway aligns with the Purana’s synthesis by prioritizing dharma and inner refinement as shared prerequisites for both Shaiva (Pāśupata) and Vaishnava devotional-yogic paths.