Shloka 53
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
ततो वज्राभिधश्चौरः कालधर्ममुपागतः / अन्ये तद्द्रव्यवन्तो ऽपि कालधर्ममुपागताः
Transliteration
tato vajrābhidhaścauraḥ kāladharmamupāgataḥ / anye taddravyavanto 'pi kāladharmamupāgatāḥ
Translation
Kemudian si pencuri bernama Vajra pun mencapai hukum Kala (ajal); dan orang-orang lain yang memegang harta itu juga mencapai hukum Kala.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb: thereafter)
वज्र-अभिधः(one) named Vajra
वज्र-अभिधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र + अभिध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘वज्र इति अभिधा यस्य सः’ (named Vajra)
चौरःthe thief
चौरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
काल-धर्मम्the law of time (death)
काल-धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कालस्य धर्मः’ = मृत्युधर्मः
उपागतःreached, met (death)
उपागतः:
Kriya (क्रिया/अवस्था)
TypeVerb
Rootउप√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Active/Perfective participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः ‘प्राप्तः’
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तत्-द्रव्य-वन्तःthose possessing that property (the stolen goods)
तत्-द्रव्य-वन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + द्रव्य + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘-वत्’ (possessive) = ‘युक्त’; तत्पुरुष-समासः ‘तत्-द्रव्य’ (that property/that wealth) + वन्त
अपिalso
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
काल-धर्मम्the law of time (death)
काल-धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उपागताःreached, met (death)
उपागताः:
Kriya (क्रिया/अवस्था)
TypeVerb
Rootउप√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन