Shloka 41
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
वायुभूतस्चरेदेको यावद्द्रव्यवतो मृतिः / स बहुभ्यो हरेद्द्रव्यं तेषां यावत्तथा मृतिः
Transliteration
vāyubhūtascaredeko yāvaddravyavato mṛtiḥ / sa bahubhyo hareddravyaṃ teṣāṃ yāvattathā mṛtiḥ
Translation
Ia hendak berjalan seorang diri sebagai makhluk angin sampai orang kaya itu mati. Lalu ia merampas harta dari banyak orang sampai mereka pun mati demikian pula.
Word by Word
वायुभूतःone who became like wind
वायुभूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु + भूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (वायुः इव/वायुरूपेण भूतः)
चरेत्should roam
चरेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
एकःalone, one
एकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यावत्until, as long as
यावत्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (until/as long as)
द्रव्यवतःof the wealthy (man)
द्रव्यवतः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootद्रव्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषण (qualifying)
मृतिःdeath
मृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
बहुभ्यःfrom many (people)
बहुभ्यः:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), बहुवचन; ‘from many’
हरेत्should take away, steal
हरेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
द्रव्यम्wealth, property
द्रव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
यावत्until
यावत्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअवधि-वाचक-अव्यय (until/as long as)
तथाso, likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in that manner)
मृतिःdeath
मृतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन