Shloka 10
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अस्य चक्रस्य संरक्षाकारिणी खेचरी मता / वशिन्याद्यन्तरालस्योपरिष्टाद्विन्ध्यमर्दन
Transliteration
asya cakrasya saṃrakṣākāriṇī khecarī matā / vaśinyādyantarālasyopariṣṭādvindhyamardana
Translation
Wahai Vindhyamardana, pelindung cakra ini dipandang sebagai Khecarī. Ia berada di bagian atas, melampaui sela di antara Vāśinī dan yang lainnya.
Word by Word
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Pronoun, genitive singular
चक्रस्यof the circle/diagram
चक्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
संरक्षा-कारिणीthe protectress, one who provides protection
संरक्षा-कारिणी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंरक्षा (प्रातिपदिक) + कारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; समासः—तत्पुरुष (संरक्षां करोति इति = protection-doing)
खेचरीKhecarī (name/title)
खेचरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखेचरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
मताis considered
मता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; predicative passive sense = 'is considered'
वशिन्यादि-अन्तरालस्यof the intermediate region of Vaśinī etc.
वशिन्यादि-अन्तरालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवशिनी (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + अन्तराल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Genitive singular; समासः—तत्पुरुष (वशिन्यादीनाम् अन्तरालस्य = of the intermediate space of Vaśinī etc.)
उपरिष्टात्above, on the upper side
उपरिष्टात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण/उपपद (adverb of place: 'above')
विन्ध्य-मर्दनO crusher of the Vindhya (Agastya)
विन्ध्य-मर्दन:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविन्ध्य (प्रातिपदिक) + मर्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; Vocative singular; समासः—तत्पुरुष (विन्ध्यस्य मर्दनः = 'crusher of the Vindhya', epithet of Agastya)