Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति

Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā

हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया / पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे

hayagrīva uvāca śṛṇu kumbhaja tatprājña yattayā jagadaṃbayā / paścādācaritaṃ karma nihate bhaṇḍadānave

Hayagrīva berkata: “Dengarlah, wahai Kumbhaja yang bijaksana; setelah Jagadambā menewaskan raksasa Bhaṇḍa, akan kuceritakan perbuatan yang beliau lakukan sesudahnya.”

hayagrīvaḥHayagrīva
hayagrīvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
kumbhajaO Kumbhaja (Agastya)
kumbhaja:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkumbha (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; बहुव्रीहिः—‘kumbhāt jātaḥ’ (born from a pot)
tat-prājñaO wise one
tat-prājña:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक) + prājña (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; कर्मधारयः (‘you who are wise’)
yatwhat
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun, Neuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; correlates with ‘tat’ implied
tayāby her
tayā:
Kartṛ (कर्ता in passive / agent)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormDemonstrative pronoun, Feminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
jagat-ambayāby the Mother of the world
jagat-ambayā:
Kartṛ (कर्ता in passive / agent)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + ambā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (jagataḥ ambā)
paścātafterwards
paścāt:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpaścāt (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of time
ācaritamperformed
ācaritam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/predicate complement)
TypeAdjective
Rootā-car (धातु) + ita (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; agrees with karma
karmaact/deed
karma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular
nihatewhen (he) was slain
nihate:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeAdjective
Rootni-han (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; locative absolute sense ‘when ... was slain’
bhaṇḍa-dānavein/when the demon Bhaṇḍa (was slain)
bhaṇḍa-dānave:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa (प्रातिपदिक) + dānava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; कर्मधारयः (‘Bhaṇḍa who is a dānava’)