Shloka 23
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
इतस्ततश्चलन्तीनां सेनानां धूलिरुत्थिता / वोढुं तासां भरं भूमिरक्षमेव दिवं ययौ
Transliteration
itastataścalantīnāṃ senānāṃ dhūlirutthitā / voḍhuṃ tāsāṃ bharaṃ bhūmirakṣameva divaṃ yayau
Translation
Dari pasukan yang bergerak ke sana kemari, debu pun mengepul. Bumi seakan tak sanggup memikul bebannya, hingga debu itu naik mencapai langit.
Word by Word
इतस्from here
इतस्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (ablatival adverb: ‘from here’)
ततस्from there
ततस्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (ablatival adverb: ‘from there’)
चलन्तीनाम्of the moving
चलन्तीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Root√चल् (धातु)
Formशतृ (Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of (those) moving’
सेनानाम्of the armies
सेनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
धूलिःdust
धूलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधूलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्थिताarose
उत्थिता:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: उत्-; ‘arisen’
वोढुम्to bear
वोढुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√वह् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); ‘to bear/carry’
तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
भरम्burden
भरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भूमिःthe earth
भूमिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अक्षमाunable
अक्षमा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘unable’ (qualifying भूमिः)
एवindeed / just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (restrictive particle)
दिवम्to the sky
दिवम्:
Gati-karma (गतिकर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘to heaven/sky’
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन