Shloka 1
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुराहङ्कारो नामैकविंशो ऽध्यायः अथ श्रीललितासेनानिस्साणप्रतिनिस्वनः / उच्चचालसुरेन्द्राणां योद्धतो दुन्दुभिध्वनिः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍāsurāhaṅkāro nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ atha śrīlalitāsenānissāṇapratinisvanaḥ / uccacālasurendrāṇāṃ yoddhato dundubhidhvaniḥ
Translation
Demikianlah dalam Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa bagian utara, pada dialog Hayagrīva–Agastya dalam kisah Lalitā, bab kedua puluh satu bernama “Keangkuhan Bhaṇḍāsura”. Lalu terdengarlah gema seperti sangkakala dari pasukan Śrī Lalitā; bunyi dundubhi para raja dewa yang bertempur pun menggema.
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-निपात (quotative/colophon marker)
श्री-ब्रह्माण्ड-महा-पुराणेin the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
श्री-ब्रह्माण्ड-महा-पुराणे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (title)
उत्तर-भागेin the latter section
उत्तर-भागे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (उत्तरः भागः)
हयग्रीव-अगस्त्य-संवादेin the dialogue of Hayagrīva and Agastya
हयग्रीव-अगस्त्य-संवादे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक) + अगस्त्य (प्रातिपदिक) + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (हयग्रीवागस्त्ययोः संवादः)
ललित-उपाख्यानेin the Lalitā narrative
ललित-उपाख्याने:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ललितायाः उपाख्यानम्)
भण्डासुर-अहङ्कारःthe pride of Bhaṇḍāsura
भण्डासुर-अहङ्कारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक) + अहङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भण्डासुरस्य अहङ्कारः)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (Naming particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः; नामनिर्देशक-निपात (marker ‘named/called’)
एक-विṃशःtwenty-first
एक-विṃशः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + विंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (एकविंशति = 21st) विशेषणम् अध्यायः इति
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भार्थक-अव्यय (then/now)
श्री-ललिता-सेना-निःसाण-प्रतिनिस्वनःthe resounding echo of the whetting-sound of Śrī Lalitā’s army
श्री-ललिता-सेना-निःसाण-प्रतिनिस्वनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + सेना (प्रातिपदिक) + निःसाण (प्रातिपदिक) + प्रतिनिस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (ललितायाः सेनायाः निःसाणस्य प्रतिनिस्वनः)
उच्चचालrose up, surged
उच्चचाल:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-√चल् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सुर-इन्द्राणाम्of the lords of the gods
सुर-इन्द्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् इन्द्राः)
योद्धतःof (those) fighting
योद्धतः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन; ‘of (them) fighting’
दुन्दुभि-ध्वनिःthe sound of drums
दुन्दुभि-ध्वनिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (प्रातिपदिक) + ध्वनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दुन्दुभेः ध्वनिः)