Shloka 129
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
स्थापनां स्थापयामास धर्मायेतां स पार्थिवः / वेदशास्त्राण्यतिक्रम्य सो ऽधर्मे निरतो ऽभवत्
Transliteration
sthāpanāṃ sthāpayāmāsa dharmāyetāṃ sa pārthivaḥ / vedaśāstrāṇyatikramya so 'dharme nirato 'bhavat
Translation
Raja itu mendirikan suatu tatanan seolah demi dharma; namun melampaui Weda dan śāstra, ia justru tenggelam dalam adharma.
Word by Word
स्थापनाम्an establishment, ordinance
स्थापनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थापना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्थापयामासhe established
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) [णिच् causative: स्थापय-]
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative (णिच्)
धर्मायfor dharma
धर्माय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थे (dative of purpose)
एताम्this
एताम्:
Karma-anvaya (कर्मान्वय)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वेद-शास्त्राणिthe Vedas and the śāstras
वेद-शास्त्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: ‘वेदाश्च शास्त्राणि च’
अतिक्रम्यhaving transgressed
अतिक्रम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअति-√क्रम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund) of ‘to transgress’; उपसर्ग: अति
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अधर्मेin unrighteousness
अधर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
निरतःengaged, devoted
निरतः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिरत (प्रातिपदिक/कृदन्त from नि-√रम्/√रि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद