Shloka 66
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वर्णाश्रमाणां ये चान्ये पाखण्डाः परिपन्थिनः / उत्पद्यन्ते तदा ते वै संप्राप्ते तु कलौ युगे
Transliteration
varṇāśramāṇāṃ ye cānye pākhaṇḍāḥ paripanthinaḥ / utpadyante tadā te vai saṃprāpte tu kalau yuge
Translation
Ketika Kali Yuga tiba, akan muncul pula berbagai aliran pākhaṇḍa dan jalan-jalan menyimpang yang menentang tatanan varṇa-āśrama.
Word by Word
वर्ण-आश्रमाणाम्of the varṇas and āśramas
वर्ण-आश्रमाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्वसमास (वर्णाश्रम); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पाखण्डाःheretics/sectarians
पाखण्डाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाखण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
परिपन्थिनःgoing on wrong paths/wayward
परिपन्थिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरिपन्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; पाखण्डाः इति विशेषण
उत्पद्यन्तेarise/come into being
उत्पद्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्√पद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
संप्राप्तेwhen (it is) arrived/when it has come
संप्राप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्√प्राप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचन (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्धे); 'कलौ युगे' इत्यस्य विशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: 'but/indeed')
कलौin Kali
कलौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन