Shloka 32
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
एते स्वभावास्तिष्यस्य साधयन्ति च वै प्रजाः / एष धर्मः कृतः कृत्स्नो धर्मश्च परिहीयते
Transliteration
ete svabhāvāstiṣyasya sādhayanti ca vai prajāḥ / eṣa dharmaḥ kṛtaḥ kṛtsno dharmaśca parihīyate
Translation
Inilah watak Tishya (Kali) yang dijalankan oleh umat manusia. Dharma pada Krita Yuga dahulu sempurna, namun dharma kini berangsur menyusut.
Word by Word
एतेthese
एते:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative; agrees with ‘स्वभावाः’
स्वभावाःnatural tendencies
स्वभावाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
तिष्यस्यof Tiṣya (Kali)
तिष्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive singular
साधयन्तिaccomplish, bring about
साधयन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√साध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (निपात)
प्रजाःpeople, subjects
प्रजाः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
एषःthis
एषः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative; agrees with ‘धर्मः’
धर्मःdharma
धर्मः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
कृतःmade, established
कृतः:
सम्बन्ध (Predicate)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate to ‘धर्मः’
कृत्स्नःentire, whole
कृत्स्नः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; qualifies ‘धर्मः’
धर्मःdharma
धर्मः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular (repeated for contrast)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
परिहीयतेdiminishes, wanes
परिहीयते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपरि√हा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; passive/intransitive sense ‘declines/diminishes’