Shloka 103
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
भाविनोर्ऽथस्य च बलात्ततः कृतमवर्त्तत / प्रवृत्ते तु ततस्तस्मिन्पूते कृतयुगे तु वै
Transliteration
bhāvinor'thasya ca balāttataḥ kṛtamavarttata / pravṛtte tu tatastasminpūte kṛtayuge tu vai
Translation
Karena kekuatan tujuan yang akan datang, maka Kṛtayuga pun mulai berputar. Dan ketika Kṛtayuga yang suci itu berlangsung, sungguh ia tegak adanya.
Word by Word
भाविनोःof the future (two)
भाविनोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/षष्ठी), द्विवचन (Dual); विशेषण (adjectival)
अर्थस्यof the meaning/purpose
अर्थस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
बलात्by force
बलात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (adverbial sense: 'by force')
ततःthen/from that
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
कृतम्the deed/what was done
कृतम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; भूतकर्मणि क्त (past passive participle used substantively)
अवर्ततoccurred/continued
अवर्तत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
प्रवृत्तेwhen (it was) begun
प्रवृत्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (प्र+वृत्-धातु, क्त; कृदन्त)
Formसप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन; नपुंसक/पुं/स्त्री-सम्भव (contextual); 'when it had begun' (locative absolute sense)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
पूतेpure/cleansed
पूते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूत (पू-धातु, क्त; कृदन्त)
Formसप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषण
कृतयुगेin the Kṛta age
कृतयुगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृतयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कृतस्य युगम्)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
वैcertainly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)