Shloka 32
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
आपो दशगुणे नैव तेजसा बाह्यतो वृताः / तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुना वृतम्
Transliteration
āpo daśaguṇe naiva tejasā bāhyato vṛtāḥ / tejo daśaguṇenaiva bāhyato vāyunā vṛtam
Translation
Unsur air diselubungi dari luar oleh unsur api sepuluh kali lipat; dan unsur api pun diselubungi dari luar oleh unsur angin sepuluh kali lipat.
Word by Word
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
दशगुणेin tenfold (measure)
दशगुणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootदश-गुण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative): दश (ten) + गुण (fold); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); (तेजसा) इत्यस्य विशेषणम्—‘दशगुणे (तेजसि)’ इत्यर्थः
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
तेजसाby fire/energy (tejas)
तेजसा:
करण (Karaṇa/Instrumental)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
बाह्यतःfrom outside; externally
बाह्यतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबाह्यतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देशवाचक (spatial)
वृताःare covered/enclosed
वृताः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); आपः इत्यस्य विधेयम्
तेजःfire/tejas
तेजः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
दशगुणेनby tenfold (measure)
दशगुणेन:
करण (Karaṇa/Instrumental)
TypeAdjective
Rootदश-गुण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: दश + गुण; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
बाह्यतःexternally
बाह्यतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबाह्यतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देशवाचक (spatial)
वायुनाby wind
वायुना:
करण (Karaṇa/Instrumental)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
वृतम्is covered/enclosed
वृतम्:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तेजः इत्यस्य विधेयम्