Shloka 48
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
उदितो वर्द्धमानाभिरामध्याह्नं तपन्रविः / अतः परं ह्रसंतीभिर्गोभिरस्तं निगच्छति
Transliteration
udito varddhamānābhirāmadhyāhnaṃ tapanraviḥ / ataḥ paraṃ hrasaṃtībhirgobhirastaṃ nigacchati
Translation
Setelah terbit, dengan sinar yang kian bertambah Ravi membakar hingga tengah hari. Sesudah itu, dengan sinar yang kian menyusut, ia menuju tenggelam.
Word by Word
उदितःrisen
उदितः:
कर्ता (Karta/Subject, adjectival)
TypeVerb
Rootउद्-इ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वर्धमानाभिःwith increasing (ones)
वर्धमानाभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootवर्ध् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/Present middle participle), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; (गोभिः इति विशेष्येण सह)
आup to
आ:
सम्बन्ध (Preverbial/limit marker)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय; मर्यादा/पर्यन्तार्थे (up to)
मध्याह्नम्midday
मध्याह्नम्:
कर्म/अवधि (Goal/Limit)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक: मध्य + अह्न)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (आ ... पर्यन्त)
तपन्shining/heating
तपन्:
कर्ता (Karta/Subject, adjectival)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रविःthe Sun
रविः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अतःthereafter, from then
अतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/ततः (thereafter/from this)
परम्further, beyond
परम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (adverbial accusative)
ह्रसन्तीभिःwith diminishing (ones)
ह्रसन्तीभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootह्रस् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/Present middle participle), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (गोभिः इति विशेष्येण सह)
गोभिःwith rays (lit. cows)
गोभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; अत्र 'किरण' अर्थे (rays)
अस्तम्to setting, westward
अस्तम्:
गन्तव्य/कर्म (Goal)
TypeIndeclinable
Rootअस्तम् (अव्यय/नाम)
Formअव्यय; गत्यर्थे (to setting; as adverbial goal)
निगच्छतिgoes, proceeds
निगच्छति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + नि- (उपसर्ग)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद