Shloka 34
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
मानसोत्तरवृष्टे तु लोकपालाश्चतुर्दिशम् / स्थिता धर्मव्यवस्थार्थ लोकमंरक्षणाय च
Transliteration
mānasottaravṛṣṭe tu lokapālāścaturdiśam / sthitā dharmavyavasthārtha lokamaṃrakṣaṇāya ca
Translation
Di Manasottaravarsa, para Lokapala berdiri di keempat penjuru; demi menegakkan tatanan dharma dan melindungi dunia.
Word by Word
मानसोत्तरवृष्टेin Mānasottaravṛṣṭi (region)
मानसोत्तरवृष्टे:
Adhikaraṇa (अधिकरण—स्थान)
TypeNoun
Rootमानस-उत्तर-वृष्टि (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मानसस्य उत्तरवृष्टिः’ इति देश/प्रदेश-नाम; अधिकरणे
तुindeed; and
तु:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
लोकपालाःworld-guardians (Lokapālas)
लोकपालाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोकपाल (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘लोकस्य पालाः’
चतुर्दिशम्the four directions
चतुर्दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचतुर्-दिश् (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; दिग्वाचक-समाहार (the four directions as a whole)
स्थिताःstationed
स्थिताः:
Kriyā-sāmānādhikaraṇa (क्रियासमानाधिकरण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘having stood/being stationed’; लोकपालाः इति विशेष्य
धर्मव्यवस्थार्थम्for establishing dharma/order
धर्मव्यवस्थार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootधर्म-व्यवस्था-अर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)
लोकम्the world
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रक्षणायfor protection
रक्षणाय:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजन/अर्थे (for the sake of)
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (and)