Previous Verse
Next Verse

Shloka 134

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

ऋतवस्त्रिंशतः सौरादयनानि दशैव तु / पञ्च च त्रिशतं चापि षष्टिवर्षं च भास्करम्

ṛtavastriṃśataḥ saurādayanāni daśaiva tu / pañca ca triśataṃ cāpi ṣaṣṭivarṣaṃ ca bhāskaram

Dalam perhitungan surya, ṛtu berjumlah tiga puluh dan ayana hanya sepuluh. Dan bagi Bhāskara disebut pula tiga ratus lima serta enam puluh tahun (sebagai siklus).

ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रिंशतः(numbering) thirty
त्रिंशतः:
Visheshana (विशेषण/quantifier)
TypeAdjective
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पञ्चमी (Ablative) एकवचनरूपेण ‘by/from thirty’ (triṃśataḥ = ‘in number thirty’ idiomatically)
सौर-आयनानिsolar ayanas (half-year courses)
सौर-आयनानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौर (प्रातिपदिक) + अयन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘solar ayanas/half-years’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (10), अव्ययवत्; अत्र विशेषणम्
एवonly/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (5), अव्ययवत्; अत्र विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
त्रि-शतम्three hundred
त्रि-शतम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (300), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक अव्यय (also/even)
षष्टि-वर्षम्a sixty-year cycle
षष्टि-वर्षम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘sixty years’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
भास्करम्the Sun (as reference)
भास्करम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; अत्र ‘भास्करम्’ = ‘(regarding) the Sun’/object of implied statement