Shloka 63
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
अभिगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / घृतोदेन कुशद्वीपो बाह्यतः परिवारितः
Transliteration
abhigacchanti tāḥ sarvā yato varṣati vāsavaḥ / ghṛtodena kuśadvīpo bāhyataḥ parivāritaḥ
Translation
Semua sungai itu mengalir menuju tempat Indra menurunkan hujan. Kuśadvīpa dikelilingi dari luar oleh Ghṛtoda, samudra mentega suci.
Word by Word
अभिगच्छन्तिthey go/flow towards
अभिगच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+गम् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
ताःthose (rivers)
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्तृपद-विशेषण (qualifying implied subject)
यतःfrom where
यतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb), हेत्वर्थे/देशार्थे (from where/whereby)
वर्षतिrains/pours
वर्षति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case/nominative), एकवचन; इन्द्र-पर्याय (name of Indra)
घृतोदेनwith ghee-water
घृतोदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootघृत + उद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (घृतस्य उदः/उदकं = ghee-water), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case/instrumental), एकवचन
कुशद्वीपःKuśadvīpa
कुशद्वीपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुश + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुशानां द्वीपः = island/continent of kuśa-grass), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
बाह्यतःon the outside
बाह्यतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb), दिशार्थे (externally/from outside)
परिवारितःsurrounded/encircled
परिवारितः:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण/participial predicate)
TypeAdjective
Rootपरि+वृ (धातु)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘कुशद्वीपः’ विशेषण