Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ

Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

tato nirūpya sīmānaṃ darśayāno mahīpate / sruvaṃ jagrāha matimānkṣaptukāmo jalāśaye

Kemudian, wahai Maharaja, setelah menetapkan dan memperlihatkan batasnya, Rama yang bijaksana mengambil sruva (sendok yajña) di tepi telaga, berniat melemparkannya.

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence: ‘thereupon/then’
nirūpyahaving ascertained
nirūpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√rūp (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having determined/ascertained’
sīmānamboundary/limit
sīmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsīmā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
darśayānaḥshowing/indicating
darśayānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) + causative (णिच्)
FormPresent active participle (वर्तमानकाले कर्तरि शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
mahīpateO king (lord of the earth)
mahīpate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahī-pati (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष): mahyāḥ patiḥ; Masculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular
sruvamladle (sacrificial spoon)
sruvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsruva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
jagrāhatook/seized
jagrāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
matimānintelligent/wise
matimān:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; adjective qualifying the subject
kṣaptu-kāmaḥdesiring to throw/cast
kṣaptu-kāmaḥ:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣaptu (तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त from √kṣip/√kṣap per context) + kāma (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (उपपद-तत्पुरुष): kṣaptum icchan; Masculine, Nominative, Singular
jalāśayein the water-reservoir
jalāśaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjala-āśaya (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (कर्मधारय/षष्ठी sense): ‘water-reservoir’; Masculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular