Shloka 9
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
संरक्ष्यमाणस्तैः सर्वैर्हयस्ते यज्ञियो नृप / केनाप्य लक्षितः क्वापि नीतो विधिवशाद्दिवि
Transliteration
saṃrakṣyamāṇastaiḥ sarvairhayaste yajñiyo nṛpa / kenāpya lakṣitaḥ kvāpi nīto vidhivaśāddivi
Translation
Wahai raja, kuda suci untuk yajña itu, meski dijaga semua, terlihat oleh seseorang dan oleh kehendak takdir dibawa entah ke alam dewa.
Word by Word
संरक्ष्यमाणःbeing protected
संरक्ष्यमाणः:
Karta (कर्ता) — हयः (with participle as predicate)
TypeVerb
Rootसम्-रक्ष् (धातु) → संरक्ष्यमाण (कृदन्त, वर्तमानकाले कर्मणि)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (शानच्/मान), प्रथमा (1st) एकवचन, पुल्लिङ्ग; passive present participle nominative singular masculine
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd) बहुवचन; instrumental plural (by them)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd) बहुवचन; instrumental plural qualifying तैः
हयःthe horse
हयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; nominative singular
तेthey
ते:
Karta (कर्ता) — implied for later actions
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural (they)
यज्ञियःfit for sacrifice
यज्ञियः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; nominative singular qualifying हयः
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th) एकवचन; vocative singular
केनby whom
केन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd) एकवचन; instrumental singular (by whom)
अपिeven/indeed (indefinite: 'someone')
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/indefiniteness with interrogative
लक्षितःnoticed/marked
लक्षितः:
Karma (कर्म) — of implied agent
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु) → लक्षित (कृदन्त, भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), प्रथमा (1st) एकवचन, पुल्लिङ्ग; past passive participle nominative singular masculine
क्वापिsomewhere
क्वापि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) of place; indefinite locative sense
नीतःtaken/led away
नीतः:
Karma (कर्म) — of implied agent
TypeVerb
Rootनी (धातु) → नीत (कृदन्त, भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), प्रथमा (1st) एकवचन, पुल्लिङ्ग; past passive participle nominative singular masculine
विधिवशात्by the force of fate/ordinance
विधिवशात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): विधेः वशः; नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th) एकवचन; ablative singular used adverbially
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th) एकवचन; locative singular