Shloka 29
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
विलोक्य तानुवाचेदं कपिलः सूनृतं वचः / स्वकर्मणैव निर्दग्धाः प्रविनङ्क्ष्यन्ति सागराः
Transliteration
vilokya tānuvācedaṃ kapilaḥ sūnṛtaṃ vacaḥ / svakarmaṇaiva nirdagdhāḥ pravinaṅkṣyanti sāgarāḥ
Translation
Melihat mereka, Kapila mengucapkan sabda yang lembut dan benar— oleh karma mereka sendiri, para putra Sagara ini akan hangus dan binasa.
Word by Word
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
पूर्वकालक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; धातु: लोक्, उपसर्ग: वि-; ‘having seen’
तान्them
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; demonstrative pronoun
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘said/spoke’
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; used adverbially ‘this (speech)’
कपिलःKapila
कपिलः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सूनृतम्truthful, gentle
सूनृतम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of वचः)
TypeAdjective
Rootसूनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying)
वचःspeech, words
वचः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
स्वकर्मणाby their own deeds
स्वकर्मणा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘one’s own’ + ‘deed’); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
एवindeed, only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle) — emphasis
निर्दग्धाःburnt, consumed
निर्दग्धाः:
कर्तृपद-विशेषण/विधेय (Predicate adjective of सागराः)
TypeVerb
Rootनि-√दह् (धातु)
Formकृदन्त: क्त (past passive participle), उपसर्ग: नि-; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रविनङ्क्ष्यन्तिwill perish, will be destroyed
प्रविनङ्क्ष्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-वि-नश् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; उपसर्ग: प्र-, वि-
सागराःthe Sagaras (sons of Sagara)
सागराः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन