Shloka 54
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
काश्यपाय ददौ सर्वामृते तं शैलमुत्तमम् / आत्मनः सन्निवासार्थं तं रामः पर्यकल्पयत्
Transliteration
kāśyapāya dadau sarvāmṛte taṃ śailamuttamam / ātmanaḥ sannivāsārthaṃ taṃ rāmaḥ paryakalpayat
Translation
Ia menyerahkan seluruh (Mahī) kepada Kaśyapa, kecuali gunung utama itu; dan gunung itu ditetapkan oleh Rāma sebagai tempat kediamannya sendiri.
Word by Word
काश्यपायto Kāśyapa
काश्यपाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; dative singular masculine
ददौgave
ददौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg perfect active
सर्वाम्all/entire
सर्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular feminine (qualifying implied 'महीम्/भूमिम्')
ऋतेexcept
ऋते:
Apādāna/Viśeṣaṇa (अपादान/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formअपवाद-अव्यय (preposition-like indeclinable) = 'except/without'; governs accusative
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine pronoun
शैलम्mountain
शैलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine
उत्तमम्best/excellent
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine (qualifying शैलम्)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; genitive singular masculine
सन्निवासार्थम्for the purpose of residence
सन्निवासार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसन्निवास + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष: सन्निवासाय अर्थः (purpose of residence)
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine pronoun
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine
पर्यकल्पयत्arranged/assigned
पर्यकल्पयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-कल्प् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg imperfect active