Shloka 31
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
बाधितुं भुवि भूतानि भूतानां न विधिं विना / शक्यते वत्स सर्वो ऽपि यतः शक्त्या स्वकर्मकृत्
Transliteration
bādhituṃ bhuvi bhūtāni bhūtānāṃ na vidhiṃ vinā / śakyate vatsa sarvo 'pi yataḥ śaktyā svakarmakṛt
Translation
Wahai anak, tanpa tatanan (vidhi) para makhluk, tidak mungkin menindas makhluk di bumi; sebab tiap insan menuai buah karmanya menurut kekuatannya sendiri.
Word by Word
बाधितुम्to obstruct/afflict
बाधितुम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (तुमन्त), क्रियार्थक; धातु: बाध् (to afflict/obstruct)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; locative
भूतानिbeings
भूतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; here as object of infinitive
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; genitive
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (particle of negation)
विधिम्rule/ordinance
विधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; object with vinā
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपपद-अव्यय (preposition-like indeclinable) governing accusative; ‘without’
शक्यतेis possible
शक्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
वत्सdear child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
सर्वःeveryone/anyone
सर्वः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; adjective to implied agent/‘anyone’
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: even/also)
यतःbecause
यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal indeclinable) = ‘because/since’
शक्त्याby (one’s) power
शक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; instrumental
स्वकर्मकृत्one who performs his own deeds
स्वकर्मकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व + कर्म + कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: स्वस्य कर्म कृत् = ‘doer of one’s own acts’