Shloka 55
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
तेनोक्तमखिलं वृत्तं मम भूतमनागतम् / तच्छूत्वा विस्मयाविष्टो भवच्छरणमागतः
Transliteration
tenoktamakhilaṃ vṛttaṃ mama bhūtamanāgatam / tacchūtvā vismayāviṣṭo bhavaccharaṇamāgataḥ
Translation
Ia telah mengisahkan seluruh peristiwa masa laluku dan yang akan datang. Mendengarnya, aku tertegun penuh takjub dan datang berlindung padamu.
Word by Word
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
उक्तम्told
उक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘told’
अखिलम्entire
अखिलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of वृत्तम्)
वृत्तम्account, event
वृत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
ममof me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
भूतम्past
भूतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘past/that which has happened’ (as adjective to वृत्तम्)
अनागतम्future (not yet come)
अनागतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनागत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of वृत्तम्)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘that’ (object of hearing)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having heard’
विस्मय-आविष्टःoverwhelmed with astonishment
विस्मय-आविष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्मय + आविष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष-भावः ‘विस्मयेन आविष्टः’ (overcome by wonder)
भवत्-शरणम्refuge in you
भवत्-शरणम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootभवत् + शरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘भवतः शरणम्’
आगतःcame/approached
आगतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come’