Shloka 16
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
अकृतव्रणसंयुक्तं तस्थौ दूरकृतेक्षणः / स चिन्तयामास तदा शङ्कितो भृगुनन्दनात्
Transliteration
akṛtavraṇasaṃyuktaṃ tasthau dūrakṛtekṣaṇaḥ / sa cintayāmāsa tadā śaṅkito bhṛgunandanāt
Translation
Dari jauh ia memandang dan melihat (Rama) tanpa luka, lalu ia berhenti. Saat itu ia merenung, diliputi curiga terhadap putra Bhrigu itu.
Word by Word
akṛta-vraṇa-saṃyuktamunwounded / not bearing a wound
akṛta-vraṇa-saṃyuktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-kṛta (प्रातिपदिक) + vraṇa (प्रातिपदिक) + saṃyukta (प्रातिपदिक; saṃ-√yuj + kta)
Formनञ्-पूर्वक तत्पुरुष-समास (multi-member): अकृतः व्रणः यस्मिन्/अकृतव्रणेन संयुक्तम्; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘rāmam’ इत्यस्य विशेषण
tasthaustood
tasthau:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
dūra-kṛta-īkṣaṇaḥone whose gaze was cast from afar (watching from a distance)
dūra-kṛta-īkṣaṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdūra (प्रातिपदिक) + kṛta (प्रातिपदिक; √kṛ + kta) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: दूरं कृतं ईक्षणं यस्य सः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘vyādhaḥ’ इत्यस्य विशेषण
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
cintayāmāsathought, reflected
cintayāmāsa:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√cint (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘he thought/reflected’
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण
śaṅkitaḥapprehensive, suspicious
śaṅkitaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√śaṅk (धातु) + kta (कृत्)
Formक्तान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘apprehensive’
bhṛgu-nandanātfrom (fear of) Bhṛgu’s son (Rama)
bhṛgu-nandanāt:
Apādāna (अपादान/Source-cause; ‘from/owing to’)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भृगोः नन्दनः; पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन