Shloka 27
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
इत्येवं सांत्वमानश्च तेन दुःशसमन्वितः / रामः संस्तंभयामास शनैरात्मानमात्मना
Transliteration
ityevaṃ sāṃtvamānaśca tena duḥśasamanvitaḥ / rāmaḥ saṃstaṃbhayāmāsa śanairātmānamātmanā
Translation
Demikianlah setelah dihibur, meskipun dipenuhi dengan kesedihan yang tak tertahankan, Rama perlahan-lahan menenangkan dirinya dengan kekuataannya sendiri.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
सांत्वमानःconsoling
सांत्वमानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + त्वि/सान्त्व् (धातु; denom. 'to console')
Formशानच्-प्रत्यय वर्तमानकृदन्त (present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; 'consoling'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तेनby that; thereby
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd case), एकवचन; instrumental
दुःशस-अन्वितःaccompanied by distress
दुःशस-अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःशस (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/क्त from √इ 'to go' with अनु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तत्पुरुषः: दुःशसेन अन्वितः (endowed with grief/distress)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
संस्तंभयामासsteadied; composed
संस्तंभयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्तम्भ् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; causative sense: 'made firm/steadied'
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formकाल/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: gradually/slowly)
आत्मानम्himself; his mind
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
आत्मनाby himself; with his own self
आत्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन