Shloka 7
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
जीवन्न प्रतिमोक्ष्यामि गामेनामित्यमर्षितः / जग्राह सुदृढं कण्ठे वाहुभ्यां तां महामुनिः
Transliteration
jīvanna pratimokṣyāmi gāmenāmityamarṣitaḥ / jagrāha sudṛḍhaṃ kaṇṭhe vāhubhyāṃ tāṃ mahāmuniḥ
Translation
Sang Mahamuni, tersulut amarah, berkata, “Selama aku hidup, aku takkan melepaskan sapi ini.” Lalu ia memegang lehernya erat dengan kedua lengannya.
Word by Word
jīvanliving; while alive
jīvan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√jīv (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन; adverbial/qualifying speaker ‘while alive’
nanot
na:
—
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
pratimokṣyāmiI will release/let go
pratimokṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√muc (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
gāmthe cow
gām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन
enāmthis (her)
enām:
Karma (कर्म)
TypePronoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन (enām form)
itithus
iti:
—
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
amarṣitaḥindignant; intolerant
amarṣitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootamarṣita (प्रातिपदिक) < a-√mṛṣ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘not enduring/indignant’
jagrāhaseized; grasped
jagrāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sudṛḍhamvery firmly
sudṛḍham:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsu + dṛḍha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (intensifying adverbial); used as क्रियाविशेषण ‘very firmly’
kaṇṭheat/on the neck
kaṇṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkaṇṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Loc.), एकवचन
vāhubhyāmwith (his) two arms
vāhubhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvāhu (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr.), द्विवचन
tāmher/that (cow)
tām:
Karma (कर्म)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन
mahāmuniḥthe great sage
mahāmuniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + muni (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय (mahān muniḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom.), एकवचन