Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor

Arjunopākhyāna Context

रेमे स हैहयपतिः पुरराजमार्गे शक्रः कुबेरवसताविव सामरौघः / तं प्रस्थितं राजपथात्समन्तात्पौराङ्गनाश्चन्दनवारिसिक्तैः

reme sa haihayapatiḥ purarājamārge śakraḥ kuberavasatāviva sāmaraughaḥ / taṃ prasthitaṃ rājapathātsamantātpaurāṅganāścandanavārisiktaiḥ

Raja Haihaya itu bersukaria di jalan raya kerajaan kota, bagaikan Indra berada di kediaman Kubera bersama rombongan para dewa. Ketika ia berangkat dari jalan kerajaan, para wanita kota dari segala arah memercikkan air bercampur cendana untuk menyambutnya.

remerejoiced, sported
reme:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Root√ram (रम् धातु)
FormLiṭ (लिट्, perfect), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; sarvanāma (pronoun)
haihaya-patiḥlord of the Haihayas
haihaya-patiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothaihaya (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; (haihayānām patiḥ)
pura-rāja-mārgeon the royal road of the city
pura-rāja-mārge:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक) + mārga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī vibhakti (Loc, 7th), Ekavacana; (purasya rāja-mārgaḥ)
śakraḥIndra
śakraḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; upamāna (standard of comparison)
kubera-vasatauin Kubera’s abode
kubera-vasatau:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootkubera (प्रातिपदिक) + vasati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī, Ekavacana; (kuberasya vasatiḥ)
ivaas if, like
iva:
Upamā (उपमा-marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-vācaka avyaya (comparative particle)
sa-amara-oghaḥa host of gods (with him)
sa-amara-oghaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsa (सह/स- उपसर्गवत्) + amara (प्रातिपदिक) + ogha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; (amarāṇām oghaḥ saha)
tamhim
tam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; sarvanāma
prasthitamdeparted, set forth
prasthitam:
Karma (कर्म/Object)
TypeVerb
Rootpra-√sthā (स्था धातु)
FormKta (क्त, past passive participle), Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; used adjectivally to 'tam'
rāja-pathātfrom the royal road
rāja-pathāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootrāja (प्रातिपदिक) + patha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Pañcamī vibhakti (Abl, 5th), Ekavacana
samantāton all sides, all around
samantāt:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Scope)
TypeIndeclinable
Rootsamantāt (अव्यय)
FormDeśavyaya (spatial adverb)
paura-aṅganāḥcity women
paura-aṅganāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpaura (प्रातिपदिक) + aṅganā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana (pl); (paurāṇām aṅganāḥ)
candana-vāri-siktaiḥwith (things) sprinkled with sandal-water
candana-vāri-siktaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootcandana (प्रातिपदिक) + vāri (प्रातिपदिक) + sikta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormNapुंसक/puṃ? here Instrumental plural: Tṛtīyā vibhakti, Bahuvacana; sikta = kta-participle used as adjective; (candana-vāriṇā siktaiḥ)