Shloka 11
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
सराजमार्गापणसौधसद्मसोपानदेवालयचत्वरेषु / पौरैरशेषार्थगुणैः समन्तादध्यास्यमानं परिपूर्णकामैः
Transliteration
sarājamārgāpaṇasaudhasadmasopānadevālayacatvareṣu / paurairaśeṣārthaguṇaiḥ samantādadhyāsyamānaṃ paripūrṇakāmaiḥ
Translation
Di jalan-jalan raya, pasar, istana, rumah, tangga, kuil, dan alun-alun, kota itu dipenuhi dari segala arah oleh warga yang hasratnya terpenuhi, kaya akan segala kemakmuran dan kebajikan.
Word by Word
स-राजमार्ग-आपण-सौध-सद्म-सोपान-देवालय-चत्वरेषुin the royal roads, markets, palaces, houses, stairways, temples, and squares
स-राजमार्ग-आपण-सौध-सद्म-सोपान-देवालय-चत्वरेषु:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootस + राजमार्ग + आपण + सौध + सद्मन् + सोपान + देवालय + चत্বর (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ; ‘in/at the royal roads, markets, mansions, houses, stairways, temples, and squares’
पौरैःby the citizens
पौरैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootपौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
अशेष-अर्थ-गुणैःwith all desirable qualities
अशेष-अर्थ-गुणैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअशेष + अर्थ + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifying पौरैः (citizens possessing all desirable qualities)
समन्तात्from all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/देशवाचक (from all sides; adverb)
अध्यास्यमानम्being occupied/inhabited
अध्यास्यमानम्:
कर्मणि-भाव (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअधि-आस् (धातु) + श्यत्/यमान (कृदन्त, कर्मणि वर्तमानकृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (passive present participle) = being occupied/inhabited; agrees with implied ‘नगरम्/स्थानम्’
परिपूर्ण-कामैःby those whose desires are fulfilled
परिपूर्ण-कामैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरिपूर्ण + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifying पौरैः