Shloka 30
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
मृगौघाः प्रत्यपद्यन्त पर्वता इव मेदिनीम् / नाराचा विद्धसर्वाङ्गाः सिंहर्क्षशरभादयः
Transliteration
mṛgaughāḥ pratyapadyanta parvatā iva medinīm / nārācā viddhasarvāṅgāḥ siṃharkṣaśarabhādayaḥ
Translation
Kawanan binatang buas—singa, beruang, Sarabha, dan lainnya—jatuh ke bumi bagaikan gunung, seluruh tubuh mereka tertembus panah besi.
Word by Word
मृगौघाःhosts of beasts
मृगौघाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग + ओघ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘मृगाणाम् ओघाः’ (floods/hosts of beasts)
प्रत्यपद्यन्तfell back/retreated
प्रत्यपद्यन्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति√पद् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-निपात/particle of comparison)
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन (acc. sg.)
नाराचाःiron arrows
नाराचाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाराच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विद्धसर्वाङ्गाःpierced in all limbs
विद्धसर्वाङ्गाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√व्यध् (धातु; ‘विद्ध’ क्त) + सर्व + अङ्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘विद्धानि सर्वाणि अङ्गानि येषाम्’ (whose all limbs were pierced)
सिंहर्क्षशरभादयःlions, bears, śarabhas, and others
सिंहर्क्षशरभादयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंह + ऋक्ष + शरभ + आदि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्वः (समाहार/इतरेतर) + ‘आदि’ (and others)