Shloka 68
Devanagari script
नानापतत्र्रिविरुतैर्मधुरीकृतदिक्तटम् / स तस्य तीरे विपुलं कृत्वाश्रमपदं शुभम्
Transliteration
nānāpatatrrivirutairmadhurīkṛtadiktaṭam / sa tasya tīre vipulaṃ kṛtvāśramapadaṃ śubham
Translation
Dengan kicau beragam burung yang memaniskan segenap penjuru, ia mendirikan pertapaan yang luas dan suci di tepi telaga itu.
Word by Word
नानापतत्रिविरुतैःwith the varied calls of birds
नानापतत्रिविरुतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनाना + पतत्रि + विरुत (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘नाना-पतत्रि-विरुत’ = विविध-पक्षि-ध्वनिभिः
मधुरीकृतदिक्तटम्whose shores in all directions were made sweet/pleasant
मधुरीकृतदिक्तटम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमधुरीकृत + दिक् + तट (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘मधुरीकृत’ (मधुर् + कृ (धातु) + क्त) कृदन्त-विशेषण; ‘दिक्-तट’ (दिशां तटम्) षष्ठी-तत्पुरुषः; समस्तं ‘सरोवरम्/तटम्’ इत्यर्थे विशेषणम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तस्यof it/of that (lake)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तीरेon the bank
तीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
विपुलम्spacious
विपुलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘आश्रमपदम्’ इत्यस्य विशेषणम्
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having made’
आश्रमपदम्a hermitage-site
आश्रमपदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम + पद (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘आश्रमस्य पदम्’ = dwelling/place)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘आश्रमपदम्’ इत्यस्य विशेषणम्