Brahma Purana — The Conflagration of the Great Dissolution and Markandeya’s Refuge at the Eternal Banyan, Shloka 18
Devanagari script
त्वरायुक्तो मुनिश् चासौ न्यग्रोधस्यान्तिकं ययौ आसाद्य तं मुनिश्रेष्ठास् तस्य मूले समाविशत् //
Translation
Syair (śloka) ke-18, Bab 52.
Word by Word
tvarāyuktaḥhastened / endowed with speed
tvarāyuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottvarā + yukta (प्रातिपदिक; √yuj क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (त्वरया युक्तः = endowed with haste)
muniḥthe sage
muniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
asauthat one (he)
asau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
nyagrodhasyaof the banyan tree
nyagrodhasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnyagrodha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
antikamnear / vicinity
antikam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootantika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; देशवाचक (near-ness)
yayauwent
yayau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
āsādyahaving approached/reached
āsādya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootā + √sad (धातु) ; āsādya (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया
tamhim/that (tree/place)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
muniśreṣṭhaḥbest of sages
muniśreṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां श्रेष्ठः)
tasyaof it/of him
tasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
mūleat the root
mūle:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
samāviśatentered / settled in
samāviśat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + ā + √viś (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
Speaker
Narrative voice describing the sage’s actions