Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 28

Śaryāti, Sukanyā, Cyavana Muni, the Aśvinī-kumāras, and Kakudmī-Revatī

Baladeva Marriage

Devanagari script

सोऽन्त:समुद्रे नगरीं विनिर्माय कुशस्थलीम् । आस्थितोऽभुङ्क्त विषयानानर्तादीनरिन्दम । तस्य पुत्रशतं जज्ञे ककुद्मिज्येष्ठमुत्तमम् ॥ २८ ॥

Transliteration

so ’ntaḥ-samudre nagarīṁ vinirmāya kuśasthalīm āsthito ’bhuṅkta viṣayān ānartādīn arindama tasya putra-śataṁ jajñe kakudmi-jyeṣṭham uttamam

Translation

Wahai Mahārāja Parīkṣit, penakluk musuh, Revata membangun kota bernama Kuśasthalī di kedalaman samudra; di sana ia tinggal dan memerintah wilayah Ānarta dan lainnya. Ia memiliki seratus putra yang mulia; yang sulung bernama Kakudmī.

Synonyms

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘he’

• अन्तः-समुद्रे: in the middle of the sea
• अन्तः-समुद्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तः (अव्यय) + समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; ‘in the midst of the sea’

• नगरीम्: a city
• नगरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नगरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विनिर्माय: having constructed
• विनिर्माय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: मा (धातु) + वि-निर्-उपसर्ग
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त absolutive (gerund); ‘having built/constructed’

• कुशस्थलीम्: Kuśasthalī (name of the city)
• कुशस्थलीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुश (प्रातिपदिक) + स्थली (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/उपपद-तत्पुरुष (place-name); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आस्थितः: having settled
• आस्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + आ-उपसर्ग
• Form: क्त-प्रत्ययान्त past participle; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having taken residence/settled’

• अभुङ्क्त: enjoyed
• अभुङ्क्त: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) + अभि-उपसर्ग
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘enjoyed/ruled over’

• विषयान्: domains, territories
• विषयान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विषय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• आनर्त-आदीन्: beginning with Ānarta (etc.)
• आनर्त-आदीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आनर्त (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (आदि-समास: ‘beginning with’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अरिन्दम: O subduer of enemies
• अरिन्दम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + दम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; epithet ‘subduer of enemies’

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of him’

• पुत्र-शतम्: a hundred sons
• पुत्र-शतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + शत (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (numeral compound); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘a hundred sons’ (collective)

• जज्ञे: were born/was born
• जज्ञे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; ‘was born/was produced’

• ककुद्मि-ज्येष्ठम्: with Kakudmī as the eldest
• ककुद्मि-ज्येष्ठम्: Karta-visheshana (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ककुद्मिन् (प्रातिपदिक) + ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agrees with पुत्र-शतम्; ‘whose eldest was Kakudmī’

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Karta-visheshana (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; superlative; agrees with पुत्र-शतम्

Characters & Entities

• Raivata (King Raivata)
• Kakudmī

FAQs

Who is Kakudmī in Srimad Bhagavatam (Canto 9)?

This verse identifies Kakudmī as the eldest and foremost among the hundred sons of King Raivata.

What is Kuśasthalī mentioned in Bhagavata Purana?

Kuśasthalī is the city constructed within the sea by King Raivata, where he resided while ruling and enjoying his domains.

What is the practical lesson from this verse for modern life?

Even amid prosperity and expansion, the Bhagavatam frames rulership and enjoyment as structured within duty—responsibility, order, and legacy.