Shloka 17
Brahmā’s Day, the Four Pralayas, and the Supreme Shelter Beyond Cause–Effect
अपां रसमथो तेजस्ता लीयन्तेऽथ नीरसा: । ग्रसते तेजसो रूपं वायुस्तद्रहितं तदा ॥ १५ ॥ लीयते चानिले तेजो वायो: खं ग्रसते गुणम् । स वै विशति खं राजंस्ततश्च नभसो गुणम् ॥ १६ ॥ शब्दं ग्रसति भूतादिर्नभस्तमनुलीयते । तैजसश्चेन्द्रियाण्यङ्ग देवान् वैकारिको गुणै: ॥ १७ ॥ महान् ग्रसत्यहङ्कारं गुणा: सत्त्वादयश्च तम् । ग्रसतेऽव्याकृतं राजन् गुणान् कालेन चोदितम् ॥ १८ ॥ न तस्य कालावयवै: परिणामादयो गुणा: । अनाद्यनन्तमव्यक्तं नित्यं कारणमव्ययम् ॥ १९ ॥
apāṁ rasam atho tejas tā līyante ’tha nīrasāḥ grasate tejaso rūpaṁ vāyus tad-rahitaṁ tadā
Ego palsu dalam kegelapan menelan suara, dan eter melebur ke dalamnya. Ego dalam nafsu menelan indra, dan ego dalam kebaikan menelan para dewa.
FAQs
This verse states that during dissolution the senses are absorbed into the taijasa principle, indicating a withdrawal of sensory function back into its subtle causal source.
Śukadeva is describing the step-by-step process of cosmic dissolution so Parīkṣit can understand the temporary nature of the world and fix his consciousness on the eternal Supreme.
Remember that senses and their objects are temporary; use the senses in devotional service rather than identifying the self with sensory experience.