Adhyaya 13
Bhāgavatam Mahimā — The Glory, Measure, Transmission, and Gift of Śrīmad-Bhāgavatam
Sūta Gosvāmī memulai dengan maṅgalācaraṇa: bersujud kepada Tuhan Tertinggi yang dipuji Veda dan disadari para yogī sempurna, lalu mengingat wujud Kūrma Bhagavān sebagai penopang dan pelindung jagat. Ia kemudian menutup sudut pandang akhir-zaman dan memberi rangkuman resmi: jumlah śloka Purāṇa, serta menegaskan kedudukan istimewa Śrīmad-Bhāgavatam di antara 400.000 śloka Purāṇik. Ia menuturkan pewahyuan awal Bhāgavatam kepada Brahmā dan menetapkan tujuan utamanya—vairāgya melalui kisah ilahi, sari Vedānta, dan bhakti eksklusif kepada Kebenaran Nondual yang terwujud sebagai Bhagavān Hari. Bab ini juga mengajarkan dāna (pemberian) Bhāgavatam: menempatkannya di singgasana emas pada Bhādra Pūrṇimā, serta menyatakan supremasinya di antara Purāṇa, bagaikan Gaṅgā di antara sungai dan Kāśī di antara tīrtha. Akhirnya diingat paramparā Brahmā–Nārada–Vyāsa–Śuka–Parīkṣit dan dipanjatkan doa untuk bhakti murni, dengan berkat penutup: pembebasan melalui śravaṇa dan kīrtana yang penuh bhakti.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच यं ब्रह्मा वरुणेन्द्ररुद्रमरुत: स्तुन्वन्ति दिव्यै: स्तवै- र्वेदै: साङ्गपदक्रमोपनिषदैर्गायन्ति यं सामगा: । ध्यानावस्थिततद्गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो यस्यान्तं न विदु: सुरासुरगणा देवाय तस्मै नम: ॥ १ ॥
Sūta berkata: Kepada Dia yang dipuji Brahmā, Varuṇa, Indra, Rudra, dan para Marut dengan kidung ilahi; yang dinyanyikan para pelantun Sāma Veda bersama Veda beserta angga, pada-krama, dan Upaniṣad; yang disaksikan para yogī sempurna dalam batin ketika bersemadi dengan pikiran terserap pada-Nya; dan yang batas-Nya tak diketahui para dewa maupun asura—kepada Pribadi Tertinggi itu aku bersujud hormat.
Verse 2
पृष्ठे भ्राम्यदमन्दमन्दरगिरिग्रावाग्रकण्डूयना- न्निद्रालो: कमठाकृतेर्भगवत: श्वासानिला: पान्तु व: । यत्संस्कारकलानुवर्तनवशाद् वेलानिभेनाम्भसां यातायातमतन्द्रितं जलनिधेर्नाद्यापि विश्राम्यति ॥ २ ॥
Ketika Tuhan Yang Mahatinggi tampil sebagai Kūrma (kura-kura), punggung-Nya tergores oleh batu-batu tajam dari Gunung Mandara yang besar dan berputar, hingga garukan itu membuat-Nya mengantuk. Semoga angin yang timbul dari napas-Nya dalam keadaan mengantuk itu melindungi kalian semua. Sejak saat itu, pasang-surut samudra meniru tarikan dan hembusan napas Tuhan, keluar-masuk tanpa henti hingga kini.
Verse 3
पुराणसङ्ख्यासम्भूतिमस्य वाच्यप्रयोजने । दानं दानस्य माहात्म्यं पाठादेश्च निबोधत ॥ ३ ॥
Sekarang dengarkan ringkasan jumlah bait dalam tiap-tiap Purāṇa. Lalu dengarkan pokok ajaran dan tujuan utama Purāṇa Bhāgavata ini, cara yang benar untuk menghadiahkannya sebagai dana, kemuliaan dari pemberian itu, dan akhirnya kemuliaan mendengar serta membaca/menyanyikan kitab suci ini.
Verse 4
ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥
Brahma Purāṇa berisi sepuluh ribu bait, Padma Purāṇa lima puluh lima ribu; Śrī Viṣṇu Purāṇa dua puluh tiga ribu, Śiva Purāṇa dua puluh empat ribu; dan Śrīmad-Bhāgavatam delapan belas ribu. Nārada Purāṇa dua puluh lima ribu, Mārkaṇḍeya Purāṇa sembilan ribu, Agni (Vāhni) Purāṇa lima belas ribu empat ratus; Bhaviṣya Purāṇa empat belas ribu lima ratus, Brahma-vaivarta Purāṇa delapan belas ribu, Liṅga Purāṇa sebelas ribu. Varāha Purāṇa dua puluh empat ribu, Skanda Purāṇa delapan puluh satu ribu seratus, Vāmana Purāṇa sepuluh ribu; Kūrma Purāṇa tujuh belas ribu, Matsya Purāṇa empat belas ribu, Garuḍa (Sauparṇa) Purāṇa sembilan belas ribu, dan Brahmāṇḍa Purāṇa dua belas ribu bait. Demikian jumlah seluruh Purāṇa adalah empat ratus ribu bait; di antaranya delapan belas ribu adalah milik Śrīmad-Bhāgavatam yang mulia.
Verse 5
ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥
Brahma Purana berisi sepuluh ribu sloka, Padma Purana lima puluh lima ribu; Sri Wisnu Purana dua puluh tiga ribu, dan Siwa Purana dua puluh empat ribu. Srimad-Bhagavatam dihormati berjumlah delapan belas ribu sloka. Narada Purana memiliki dua puluh lima ribu, Markandeya sembilan ribu, dan Agni (Vahni) Purana lima belas ribu empat ratus sloka. Bhavisya Purana empat belas ribu lima ratus; Brahma-vaivarta delapan belas ribu, dan Linga Purana sebelas ribu. Varaha Purana dua puluh empat ribu; Skanda Purana delapan puluh satu ribu seratus; Vamana Purana sepuluh ribu. Kurma Purana tujuh belas ribu, Matsya Purana empat belas ribu, Garuda (Sauparna) Purana sembilan belas ribu, dan Brahmanda Purana dua belas ribu sloka. Demikian jumlah sloka seluruh Purana disebut empat ratus ribu; di antaranya, delapan belas ribu kembali adalah milik Srimad-Bhagavatam yang amat indah untuk bhakti kepada Sri Krishna.
Verse 6
ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥
Brahma Purana berisi sepuluh ribu sloka, Padma Purana lima puluh lima ribu; Sri Wisnu Purana dua puluh tiga ribu, dan Siwa Purana dua puluh empat ribu. Srimad-Bhagavatam dihormati berjumlah delapan belas ribu sloka. Narada Purana memiliki dua puluh lima ribu, Markandeya sembilan ribu, dan Agni (Vahni) Purana lima belas ribu empat ratus sloka. Bhavisya Purana empat belas ribu lima ratus; Brahma-vaivarta delapan belas ribu, dan Linga Purana sebelas ribu. Varaha Purana dua puluh empat ribu; Skanda Purana delapan puluh satu ribu seratus; Vamana Purana sepuluh ribu. Kurma Purana tujuh belas ribu, Matsya Purana empat belas ribu, Garuda (Sauparna) Purana sembilan belas ribu, dan Brahmanda Purana dua belas ribu sloka. Demikian jumlah sloka seluruh Purana disebut empat ratus ribu; di antaranya, delapan belas ribu kembali adalah milik Srimad-Bhagavatam yang amat indah untuk bhakti kepada Sri Krishna.
Verse 7
ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥
Brahma Purana berisi sepuluh ribu sloka, Padma Purana lima puluh lima ribu; Sri Wisnu Purana dua puluh tiga ribu, dan Siwa Purana dua puluh empat ribu. Srimad-Bhagavatam dihormati berjumlah delapan belas ribu sloka. Narada Purana memiliki dua puluh lima ribu, Markandeya sembilan ribu, dan Agni (Vahni) Purana lima belas ribu empat ratus sloka. Bhavisya Purana empat belas ribu lima ratus; Brahma-vaivarta delapan belas ribu, dan Linga Purana sebelas ribu. Varaha Purana dua puluh empat ribu; Skanda Purana delapan puluh satu ribu seratus; Vamana Purana sepuluh ribu. Kurma Purana tujuh belas ribu, Matsya Purana empat belas ribu, Garuda (Sauparna) Purana sembilan belas ribu, dan Brahmanda Purana dua belas ribu sloka. Demikian jumlah sloka seluruh Purana disebut empat ratus ribu; di antaranya, delapan belas ribu kembali adalah milik Srimad-Bhagavatam yang amat indah untuk bhakti kepada Sri Krishna.
Verse 8
ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥
Brahma Purana berisi sepuluh ribu sloka, Padma Purana lima puluh lima ribu; Sri Wisnu Purana dua puluh tiga ribu, dan Siwa Purana dua puluh empat ribu. Srimad-Bhagavatam dihormati berjumlah delapan belas ribu sloka. Narada Purana memiliki dua puluh lima ribu, Markandeya sembilan ribu, dan Agni (Vahni) Purana lima belas ribu empat ratus sloka. Bhavisya Purana empat belas ribu lima ratus; Brahma-vaivarta delapan belas ribu, dan Linga Purana sebelas ribu. Varaha Purana dua puluh empat ribu; Skanda Purana delapan puluh satu ribu seratus; Vamana Purana sepuluh ribu. Kurma Purana tujuh belas ribu, Matsya Purana empat belas ribu, Garuda (Sauparna) Purana sembilan belas ribu, dan Brahmanda Purana dua belas ribu sloka. Demikian jumlah sloka seluruh Purana disebut empat ratus ribu; di antaranya, delapan belas ribu kembali adalah milik Srimad-Bhagavatam yang amat indah untuk bhakti kepada Sri Krishna.
Verse 9
ब्राह्मं दशसहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च । श्रीवैष्णवं त्रयोविंशच्चतुर्विंशति शैवकम् ॥ ४ ॥ दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतु:शतम् ॥ ५ ॥ चतुर्दश भविष्यं स्यात्तथा पञ्चशतानि च । दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु ॥ ६ ॥ चतुर्विंशति वाराहमेकाशीतिसहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥ ७ ॥ कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश । एकोनविंशत्सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥ ८ ॥ एवं पुराणसन्दोहश्चतुर्लक्ष उदाहृत: । तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतमिष्यते ॥ ९ ॥
Brahma Purana berisi sepuluh ribu sloka, Padma Purana lima puluh lima ribu; Sri Wisnu Purana dua puluh tiga ribu, dan Siwa Purana dua puluh empat ribu. Srimad-Bhagavatam dihormati berjumlah delapan belas ribu sloka. Narada Purana memiliki dua puluh lima ribu, Markandeya sembilan ribu, dan Agni (Vahni) Purana lima belas ribu empat ratus sloka. Bhavisya Purana empat belas ribu lima ratus; Brahma-vaivarta delapan belas ribu, dan Linga Purana sebelas ribu. Varaha Purana dua puluh empat ribu; Skanda Purana delapan puluh satu ribu seratus; Vamana Purana sepuluh ribu. Kurma Purana tujuh belas ribu, Matsya Purana empat belas ribu, Garuda (Sauparna) Purana sembilan belas ribu, dan Brahmanda Purana dua belas ribu sloka. Demikian jumlah sloka seluruh Purana disebut empat ratus ribu; di antaranya, delapan belas ribu kembali adalah milik Srimad-Bhagavatam yang amat indah untuk bhakti kepada Sri Krishna.
Verse 10
इदं भगवता पूर्वं ब्रह्मणे नाभिपङ्कजे । स्थिताय भवभीताय कारुण्यात् सम्प्रकाशितम् ॥ १० ॥
Śrīmad-Bhāgavatam ini pertama kali diwahyukan sepenuhnya oleh Bhagavān, karena belas kasih-Nya, kepada Brahmā yang duduk di teratai dari pusar-Nya dan takut akan samsāra.
Verse 11
आदिमध्यावसानेषु वैराग्याख्यानसंयुतम् । हरिलीलाकथाव्रातामृतानन्दितसत्सुरम् ॥ ११ ॥ सर्ववेदान्तसारं यद ब्रह्मात्मैकत्वलक्षणम् । वस्त्वद्वितीयं तन्निष्ठं कैवल्यैकप्रयोजनम् ॥ १२ ॥
Dari awal hingga akhir, Śrīmad-Bhāgavatam dipenuhi kisah-kisah yang menumbuhkan vairāgya serta uraian nektar tentang līlā transendental Śrī Hari, yang membahagiakan para sādhū-bhakta dan para dewa. Inilah sari seluruh Vedānta, sebab pokok bahasannya adalah Kebenaran Mutlak yang tanpa-dua, hakikat tertinggi, sekaligus tak terpisah dari ātman; tujuan tunggalnya ialah bhakti yang eksklusif kepada Kebenaran Tertinggi itu.
Verse 12
आदिमध्यावसानेषु वैराग्याख्यानसंयुतम् । हरिलीलाकथाव्रातामृतानन्दितसत्सुरम् ॥ ११ ॥ सर्ववेदान्तसारं यद ब्रह्मात्मैकत्वलक्षणम् । वस्त्वद्वितीयं तन्निष्ठं कैवल्यैकप्रयोजनम् ॥ १२ ॥
Dari awal hingga akhir, Śrīmad-Bhāgavatam dipenuhi kisah-kisah yang menumbuhkan vairāgya serta uraian nektar tentang līlā transendental Śrī Hari, yang membahagiakan para sādhū-bhakta dan para dewa. Inilah sari seluruh Vedānta, sebab pokok bahasannya adalah Kebenaran Mutlak yang tanpa-dua, hakikat tertinggi, sekaligus tak terpisah dari ātman; tujuan tunggalnya ialah bhakti yang eksklusif kepada Kebenaran Tertinggi itu.
Verse 13
प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां हेमसिंहसमन्वितम् । ददाति यो भागवतं स याति परमां गतिम् ॥ १३ ॥
Barang siapa pada hari purnama bulan Bhādra menempatkan Śrīmad-Bhāgavatam di singgasana emas lalu menghadiahkannya, ia akan mencapai tujuan rohani yang tertinggi.
Verse 14
राजन्ते तावदन्यानि पुराणानि सतां गणे । यावद्भागवतं नैव श्रूयतेऽमृतसागरम् ॥ १४ ॥
Selama lautan nektar, Śrīmad-Bhāgavatam, belum didengarkan, barulah Purāṇa lainnya tampak bersinar di tengah perhimpunan para suci.
Verse 15
सर्ववेदान्तसारं हि श्रीभागवतमिष्यते । तद्रसामृततृप्तस्य नान्यत्र स्याद्रति: क्वचित् ॥ १५ ॥
Śrīmad-Bhāgavatam dinyatakan sebagai inti seluruh filsafat Vedānta. Siapa yang puas oleh rasa nektarnya tidak akan tertarik pada bacaan lain.
Verse 16
निम्नगानां यथा गङ्गा देवानामच्युतो यथा । वैष्णवानां यथा शम्भु: पुराणानामिदं तथा ॥ १६ ॥
Sebagaimana Gaṅgā adalah yang utama di antara sungai, Acyuta yang tertinggi di antara para dewa, dan Śambhu (Śiva) yang utama di antara Vaiṣṇava, demikian pula Śrīmad-Bhāgavatam adalah yang terbesar di antara Purāṇa.
Verse 17
क्षेत्राणां चैव सर्वेषां यथा काशी ह्यनुत्तमा । तथा पुराणव्रातानां श्रीमद्भागवतं द्विजा: ॥ १७ ॥
Wahai para brāhmaṇa, sebagaimana Kāśī tiada banding di antara tempat suci, demikian pula Śrīmad-Bhāgavatam adalah yang tertinggi di antara kumpulan Purāṇa.
Verse 18
श्रीमद्भागवतं पुराणममलं यद्वैष्णवानां प्रियं यस्मिन् पारमहंस्यमेकममलं ज्ञानं परं गीयते । तत्र ज्ञानविरागभक्तिसहितं नैष्कर्म्यमाविष्कृतं तच्छृण्वन् सुपठन् विचारणपरो भक्त्या विमुच्येन्नर: ॥ १८ ॥
Śrīmad-Bhāgavatam adalah Purāṇa yang tak bernoda, sangat dicintai para Vaiṣṇava; di dalamnya dinyanyikan pengetahuan tertinggi yang murni milik para paramahaṁsa. Di sana tersingkap naiskarmya, bersama jñāna, vairāgya, dan bhakti. Siapa yang mendengarnya, melantunkannya, dan merenungkannya dengan bhakti akan mencapai pembebasan sempurna.
Verse 19
कस्मै येन विभासितोऽयमतुलो ज्ञानप्रदीप: पुरा तद्रूपेण च नारदाय मुनये कृष्णाय तद्रूपिणा । योगीन्द्राय तदात्मनाथ भगवद्राताय कारुण्यत- स्तच्छुद्धं विमलं विशोकममृतं सत्यं परं धीमहि ॥ १९ ॥
Aku bermeditasi pada Kebenaran Mutlak Tertinggi yang murni, tak bernoda, bebas duka, dan abadi—yang pada awalnya menyingkapkan obor pengetahuan yang tiada banding ini kepada Brahmā. Brahmā menyampaikannya kepada Nārada, Nārada kepada Kṛṣṇa-dvaipāyana Vyāsa, Vyāsa kepada yogī agung Śukadeva, dan Śukadeva dengan belas kasih menuturkannya kepada Bhagavadrāta (Mahārāja Parīkṣit).
Verse 20
नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय साक्षिणे । य इदं कृपया कस्मै व्याचचक्षे मुमुक्षवे ॥ २० ॥
Sembah sujud kami kepada Bhagavān Vāsudeva, Sang Saksi yang meliputi segalanya, yang dengan belas kasih menjelaskan ilmu suci ini kepada Brahmā yang merindukan mokṣa.
Verse 21
योगीन्द्राय नमस्तस्मै शुकाय ब्रह्मरूपिणे । संसारसर्पदष्टं यो विष्णुरातममूमुचत् ॥ २१ ॥
Aku bersujud kepada Śrī Śukadeva Gosvāmī, raja para yogi dan perwujudan Brahman, yang membebaskan Viṣṇurāta (Parīkṣit) yang tergigit ular bernama saṁsāra.
Verse 22
भवे भवे यथा भक्ति: पादयोस्तव जायते । तथा कुरुष्व देवेश नाथस्त्वं नो यत: प्रभो ॥ २२ ॥
Wahai Devēśa, wahai Prabhu! Anugerahkanlah agar dari kelahiran ke kelahiran bhakti pada kaki padma-Mu tumbuh; sebab Engkaulah pelindung kami.
Verse 23
नामसङ्कीर्तनं यस्य सर्वपापप्रणाशनम् । प्रणामो दु:खशमनस्तं नमामि हरिं परम् ॥ २३ ॥
Aku bersujud kepada Hari Yang Tertinggi; saṅkīrtana nama suci-Nya menghancurkan segala dosa, dan pranāma kepada-Nya meredakan semua derita duniawi.
Frequently Asked Questions
The enumeration functions as a traditional pramāṇa-style framing: it situates Śrīmad-Bhāgavatam within the wider Purāṇic canon (400,000 verses total) and then highlights the Bhāgavatam’s distinct identity (18,000 verses) to underscore its unique authority, completeness, and supremacy as the Vedānta-sāra and amala-purāṇa.
The chapter states that from beginning to end the Bhāgavatam teaches renunciation through Hari-kathā and establishes the Absolute Truth as its subject—one without a second—culminating not in impersonal conclusion but in exclusive devotional service (kevalā-bhakti) to that Supreme Truth. Thus, Vedānta’s final import is presented as bhakti grounded in realized knowledge.
The chapter identifies Brahmā as the first recipient of the Bhāgavatam directly from the Supreme Lord. Brahmā spoke it to Nārada; Nārada to Kṛṣṇa-dvaipāyana Vyāsa; Vyāsa to Śukadeva Gosvāmī; and Śuka spoke it to Mahārāja Parīkṣit—establishing the authorized chain of revelation and teaching.
The text prescribes a specific dāna-vidhi: placing the Bhāgavatam on a golden throne and offering it as a gift on the full moon of Bhādra. The significance is twofold—honoring the Bhāgavatam as the living embodiment of sacred knowledge and cultivating bhakti through generosity—said to grant the supreme transcendental destination.
It is termed spotless (amala) because its teaching culminates in pure devotion free from ulterior motives (karma and mere jñāna) and because it reveals paramahaṁsa-knowledge: the integrated path of jñāna, vairāgya, and bhakti that liberates the sincere hearer through devoted śravaṇa and kīrtana.